Sądowa egzekucja z udziałów w spółce z o.o. – wybrane aspekty proceduralne

dr Paweł Zdanikowski
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia sądu rejonowego. Autor publikacji z zakresu prawa handlowego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

W literaturze prawa spółek problematyka egzekucji z udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością jest rozważana najczęściej w kontekście prawnomaterialnych skutków zajęcia, w szczególności dopuszczalności wykonywania korporacyjnych uprawnień wspólnika przez wierzyciela egzekwującego. Stosunkowo rzadko poruszane są natomiast kwestie proceduralne związane z tokiem egzekucji, pomimo tego, że obowiązujące w tym zakresie unormowanie, w szczególności art. 185 k.s.h., jest dość zwięzłe.

Regulacja prawna sądowej egzekucji z udziałów w spółce z o.o. zawarta jest przede wszystkim w Dziale IVa Tytułu II Części III k.p.c. (art. 909 – 912), ale również obejmuje przepisy Działu IV Tytułu II Części III k.p.c. (w zakresie nieuregulowanym w dziale IVa) oraz art. 185 k.s.h.

Wszczęcie postępowania

Postępowanie egzekucyjne inicjuje wierzyciel składając wniosek do komornika.

[Read more…]

Dopuszczalność zamiany akcji własnych spółki dzielonej na akcje spółki nowo zawiązanej

dr Dariusz Bucior
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Prawnik w Kancelarii BWHS oraz Yingke Várnai BWHS. Twórca portalu Umowa-agencyjna.pl. Autor bloga prawniczego. Obserwuj na Twitterze:@DrBucior

Kodeks spółek handlowych (k.s.h.) zna cztery sposoby podziału spółki kapitałowej (art. 529 § 1 k.s.h.):

  1. podział przez przejęcie – czyli podział przez przeniesienie całego majątku spółki dzielonej na inne spółki za udziały lub akcje spółki przejmującej, które obejmują wspólnicy spółki dzielonej,
  2. podział przez zawiązanie nowych spółek – czyli podział przez zawiązanie nowych spółek, na które przechodzi cały majątek spółki dzielonej za udziały lub akcje nowych spółek,
  3. podział przez przejęcie i zawiązanie nowej spółki – czyli podział przez przeniesienie całego majątku spółki dzielonej na istniejącą i na nowo zawiązaną spółkę lub spółki,
  4. podział przez wydzielenie – czyli podział przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej na istniejącą spółkę lub na spółkę nowo zawiązaną.

W przypadku, gdy podział spółki akcyjnej wiąże się z przeniesieniem części jej majątku na nowo zawiązaną spółkę akcyjną, akcjonariusze spółki dzielonej otrzymują w zamian za całość lub część swoich akcji nowe akcje w spółce nowo zawiązanej.

Powstaje jednak następujące pytanie dotyczące podziału przez wydzielenie:

czy dzielona spółka akcyjna posiadająca własne akcje (czyli akcje przez siebie wyemitowane, art. 362 § 1 k.s.h.) może w zamian za te akcje otrzymać akcje w spółce nowo zawiązanej?

[Read more…]

Postępowanie rejestrowe a postępowanie przed sądem rejestrowym – uwagi na marginesie postanowienia SN z 15 kwietnia 2010 r. (V CSK 409/09)

dr hab. Andrzej Herbet, prof. KUL
Kierownik Katedry Prawa Handlowego KUL. Radca prawny. Ekspert ds. legislacji w Biurze Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu. Autor licznych publikacji z zakresu prawa handlowego i cywilnego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

1. Zgodnie z tezą postanowienia Sądu Najwyższego z 15 kwietnia 2010 r. (V CSK 409/09):

Nie każde postępowanie przed sądem rejestrowym jest postępowaniem rejestrowym. Nie należą do niego postępowania, których przedmiotem nie jest wpis do KRS lub do innego rejestru prowadzonego przez sąd rejestrowy, a więc także czynności sądu rejestrowego o charakterze nadzorczym i pomocniczym w sprawach spółek w tym powierzone właściwości tego sądu przez art. 182 § 3 k.s.h.[1] (poprzednio art. 181 § 3 k.h.)[2].

Zagadnienie prawne rozpoznawane przez Sąd Najwyższy, dotyczące explicite dopuszczalności wniesienia kasacji w sprawie o sądowe pozwolenie na zbycie udziałów w spółce z o.o. (tzw. zezwolenie zastępcze), jest fragmentem szerszego sporu o pojęcie postępowania rejestrowego oraz jego relację do innych postępowań prowadzonych przez sąd rejestrowy w ramach tzw. funkcji pomocniczych i kontrolnych (nadzorczych)[3]. [Read more…]

Czy przedsiębiorca indywidualny może udzielić prokury?

dr hab. Andrzej Herbet, prof. KUL
Kierownik Katedry Prawa Handlowego KUL. Radca prawny. Ekspert ds. legislacji w Biurze Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu. Autor licznych publikacji z zakresu prawa handlowego i cywilnego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

Regulacja prawna prokury ma w Polsce stosunkowo długą tradycję[1]. Jak na nasze warunki, jest też relatywnie stabilna: poświęcone prokurze przepisy art. 1091-1099 k.c.[2], wprowadzone ustawą z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny[3], w znacznej mierze nawiązują bowiem do rozwiązań przedwojennych.

Mimo to, występują na jej tle – niekiedy dość istotne – wątpliwości, dotyczące przede wszystkim legitymacji czynnej do udzielenia prokury. Jest to do pewnego stopnia zrozumiałe, jeśli zestawić treść art. 43 i art. 1091 § 1 k.c. oraz art. 36 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Krajowym Rejestrze Sądowym[4]. Do problemu „materialnego” czy też „formalnego” (rejestrowego) rozumienia określenia „przedsiębiorca podlegający obowiązkowi wpisu” użytego w art. 1091 § 1 k.c. starałem się już odnieść przy innej okazji[5]. Jak się okazuje, w dalszym ciągu pozostaje jednak aktualne – niezwykle istotne z praktycznego punktu widzenia – pytanie o dopuszczalność udzielenia prokury przez osobę fizyczną prowadzącą (według dawnej nomenklatury) ewidencjonowaną działalność gospodarczą, czyli tzw. przedsiębiorcę indywidualnego. [Read more…]

„Parytet płci” w organach spółek kapitałowych? Kilka uwag o kwalifikacjach członków zarządu i rady nadzorczej

dr Paweł Zdanikowski
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia sądu rejonowego. Autor publikacji z zakresu prawa handlowego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

5 kwietnia 2011 r. Komisja Europejska opublikowała dokument – Zieloną Księgę – Unijne ramy ładu korporacyjnego.  Wśród szeregu rekomendacji dla państw członkowskich w zakresie corporate governance Komisja zaleca także wprowadzenie regulacji mających zapewnić w organach decyzyjnych spółek giełdowych większego odsetka kobiet.

Jak stwierdza Komisja:

Obecność obu płci w składzie rady może pozwolić uniknąć ‘myślenia stadnego’. Istnieją również dowody, że kobiety reprezentują odmienne style przywództwa, uczestniczą w większej liczbie posiedzeń rady i mają pozytywny wpływ na inteligencję zbiorową grupy. Badania wskazują, że istnieje pozytywna korelacja pomiędzy odsetkiem kobiet w składzie rady a wynikami spółki, chociaż całościowy wpływ kobiet na wyniki spółek stanowi na pewno bardziej złożone zagadnienie. Chociaż badania te nie dowodzą żadnego związku przyczynowego, korelacja ta uwidacznia zasadność zapewnienia równowagi płci w zarządzie i w procesie decyzyjnym spółek.

Podobną inicjatywę podjął także Parlament Europejski, który 6 lipca 2011 r. uchwalił [Read more…]

Cel zakazu nabywania akcji spółki dominującej przez spółkę zależną (art. 362 § 4 KSH)

dr Dariusz Bucior
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Prawnik w Kancelarii BWHS oraz Yingke Várnai BWHS. Twórca portalu Umowa-agencyjna.pl. Autor bloga prawniczego. Obserwuj na Twitterze:@DrBucior

Przepisy KSH o spółce akcyjnej wprowadzają zakaz nabywania akcji własnych przez spółkę (art. 362 § 1 zd. 1 KSH), wskazując jednocześnie na szereg sytuacji, w których – przy spełnieniu określonych warunków – nabycie akcji własnych jest dopuszczalne (art. 362 § 1 zd. 2 KSH).

Dodatkowo art. 362 § 4 KSH stanowi:

Przepisy art. 362-365 stosuje się odpowiednio do nabycia akcji własnych spółki dominującej przez spółkę lub spółdzielnię zależną. Dotyczy to także osób działających na ich rachunek.

Tym samym ustawodawca jako zasadę wprowadza również zakaz nabywania akcji spółki dominującej przez spółkę zależną.

Ratio art. 362 § 4 KSH w literaturze

W wydanej w zeszłym roku ciekawej monografii Nabywanie akcji własnych przez spółkę akcyjną (Oficyna 2010, cytuję za LEXem) jej Autor – Daniel Dąbrowski wskazał na zagrożenia wynikające z nabywania akcji spółki dominującej przez spółkę zależną, ujmując to w sposób następujący: [Read more…]

Skutki naruszenia przepisów dyspozytywnych przez uchwałę zgromadzenia udziałowców spółki kapitałowej

Piotr Kędzierski
Asystent w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie.

Na łamach Przeglądu Prawa Handlowego (dalej: PPH) rozgorzała dyskusja na temat skutków naruszenia przez czynność prawną norm dyspozytywnych.

Wywołał ją artykuł M. Romanowskiego zamieszczony w kwietniowym numerze PPH z 2011 roku poświęcony uchwałom zgromadzenia udziałowców spółki kapitałowej podjętych z naruszeniem norm dyspozytywnych (M. Romanowski, Czy uchwała zgromadzenia udziałowców spółki kapitałowej sprzeczna z normą dyspozytywną jest sprzeczna z prawem?, PPH 4/2011; M. Romanowski, Jeszcze w sprawie skutków naruszenia norm względnie wiążących – replika, PPH 8/2011). Autor przedstawił koncepcję, zgodnie z którą uchwała pozostająca w sprzeczności z normami dyspozytywnymi nie jest dotknięta sankcją nieważności, a tym samym jej zaskarżenie powinno opierać się na powództwie z art. 249 KSH (422 KSH).

Teza postawiona przez M. Romanowskiego spotkała się z krytyką S. Sołtysińskiego, który starał się udowodnić, iż naruszenie normy dyspozytywnej to jednak sprzeczność z prawem (S. Sołtysiński, Skutki naruszenia norm względnie wiążących polemicznie, PPH 6/2011; S. Sołtysiński, O funkcjach i skutkach obowiązywania norm względnie wiążących – spór „twardego” pozytywisty z eklektycznym trynitarzem, PPH 11/2011).

Do dyskusji włączyli się kolejno K. Bilewska (K. Bilewska, Sankcja sprzeczności uchwały walnego zgromadzenia z normami dyspozytywnymi – polemika, PPH 6/2011), A. Szlęzak (A. Szlęzak, Sprzeczność z normą dyspozytywną to jednak sprzeczność z prawem – polemika, PPH 7/2011; A. Szlęzak, Sprzeczność z normą dyspozytywną to mimo wszystko sprzeczność z prawem – odpowiedź na replikę, PPH 11/2011) oraz M. Gutowski (M. Gutowski, O konsekwencjach naruszenia norm dyspozytywnych, PPH 11/2011).

Poruszone przez M. Romanowskiego zagadnienie jest częścią szerszego problemu nieważności czynności prawnych. We wszystkich wymienionych artykułach autorzy dotykali kwestii skutków sprzeczności czynności prawnej z ustawą (art. 58 KC), treści stosunku prawnego (art. 56 KC) a nawet istoty i prawidłowego rozumienia czynności prawnej.

Kolejno postaram się omówić poszczególne zagadnienia na tle przedstawionych koncepcji, aby na koniec odnieść się do problemu węzłowego: czy naruszenie normy dyspozytywnej przez uchwałę udziałowców spółki kapitałowej powinno być zaskarżone w trybie powództwa z art. 249 § 1 (art. 422 § 1) czy 252 § 1 (art. 425 § 1) KSH? [Read more…]

Dyskwalifikacja art. 32 ust. 1 PUN – i co dalej?

dr hab. Andrzej Herbet, prof. KUL
Kierownik Katedry Prawa Handlowego KUL. Radca prawny. Ekspert ds. legislacji w Biurze Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu. Autor licznych publikacji z zakresu prawa handlowego i cywilnego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

W wyroku z 15 maja 2012 r. (sygn. akt P 11/10) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.; dalej: PUN) w zakresie, w jakim dotyczy dłużników będących spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Tym samym, Trybunał „zakresowo” (a ściślej – w odniesieniu do wyodrębnionej podmiotowo kategorii adresatów) zdyskwalifikował regulację, która wyłącza możliwość ubiegania się przez dłużnika o zwolnienie od kosztów sądowych na etapie postępowania o ogłoszenie upadłości. Przywołany wyrok, co warto podkreślić, nie uchyla i nie zmienia treści kontrolowanego przepisu, który w dalszym ciągu stanowi:

 W stosunku do dłużnika nie stosuje się przepisów o zwolnieniu od kosztów sądowych.

Naruszenie prawa do sądu

Trybunał podzielił argumentację pytającego sądu, stwierdzając, że art. 32 ust. 1 PUN ogranicza w sposób arbitralny prawo do sądu, znosząc możliwość uzyskania zwolnienia dłużnika – wnioskodawcy od opłaty sądowej od wniosku o ogłoszenie upadłości. W jego opinii, [Read more…]

Zapraszamy na konferencję: System rejestracji przedsiębiorców w Polsce na tle prawnoporównawczym

Redakcja
Al. Racławickie 14 Collegium Jana Pawła II, p. 752 20-950 Lublin

Ustawa o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego – założenia regulacji

Barbara Syta
Doktorant w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa.

W dniu 16 września 2011 roku została uchwalona ustawa o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego (Dz. U. Nr 232, poz. 1377, dalej jako u.o.p.n.). Ustawa wejdzie w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia. Kontrahenci deweloperów długo czekali na ustawowe uregulowanie umowy deweloperskiej oraz zasad ochrony ich interesów w kontaktach z deweloperem, jako profesjonalistą, czyli z założenia silniejszą stroną umowy.

Umowa deweloperska wykształciła się i funkcjonuje w praktyce obrotu gospodarczego jako umowa nienazwana, która łączy w sobie elementy różnych typów umów nazwanych (przede wszystkim umowy sprzedaży oraz umowy o roboty budowlane).

Na jej podstawie deweloper zobowiązuje się do wybudowania budynku i następnie przeniesienia jego własności (lub ustanowienia odrębnej własności lokalu w budynku i przeniesienia jego własności) na drugą stronę umowy.

Świadczenie kontrahenta dewelopera (nabywcy) polega natomiast na [Read more…]