Uwagi na tle przesłanek dochodzenia rekompensaty 40 € za koszty odzyskiwania należności

Piotr Kędzierski
Asystent w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Lublin-Wschód w Lublinie z/s w Świdniku.

Rekompensata 40 € stanowi ryczałtowe zadośćuczynienie za koszty odzyskiwania należności wynikającej z transakcji handlowej. To jeden z instrumentów walki z opóźnieniami w płatnościach świadczeń wynikających z umów między profesjonalistami przewidziany przez ustawę z dnia 8 marca 2013 roku o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (dalej: TermZapłU). Ustawa ta z dniem 1 stycznia 2016 roku została znowelizowana.

Przepis art. 10 ust. 1 TermZapłU stanowi, że:

wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o których mowa w art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1, przysługuje od dłużnika, bez wezwania, równowartość kwoty 40 euro przeliczonej na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne, stanowiącej rekompensatę za koszty odzyskiwania należności.

Kwota ta stanowi ryczałt, zatem nie uwzględnia rzeczywistych kosztów odzyskiwania należności. Jeżeli są one wyższe, wierzyciel może domagać się ich zasądzenia ponad kwotę ryczałtu (art. 10 ust. 2 TermZapłU). Rekompensata przysługuje od transakcji handlowej, przez co należy rozumieć umowę, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony będące przedsiębiorcami lub innymi podmiotami podlegającymi przepisom tej ustawy (por. art. 2 TermZapłU) zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością.

Przywołane przepisy rodzą podstawowe pytania o przesłanki dochodzenia roszczenia: [Read more…]

Postępowanie rejestrowe: zmiany w „jednym okienku”

Piotr Kędzierski
Asystent w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Lublin-Wschód w Lublinie z/s w Świdniku.

Obecny kształt „jednego okienka” funkcjonującego w ramach postępowania rejestrowego ulegnie z dniem 1 grudnia 2014 roku zmianie.

Tego dnia wchodzi w życie ustawa z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1161) – dalej zwana ustawą zmieniającą. Wraz ze zmianą znikną wątpliwości dotyczące stosowania art. 19b ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym – dalej zwana ustawą.

Jak jest dzisiaj?

Otóż przepis art. 19b ust. 1 ustawy przewiduje (zachowując redakcję przepisu), że:

Wraz z wnioskiem o wpis lub zmianę wpisu w rejestrze przedsiębiorców wnioskodawca składa:

1)   wniosek o wpis albo zmianę wpisu do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON);

2)   zgłoszenie płatnika składek albo jego zmiany w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych;

3)   zgłoszenie identyfikacyjne albo aktualizacyjne, o którym mowa w ustawie z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2012 r. poz. 1314 oraz z 2013 r. poz. 2) wraz ze wskazaniem właściwego naczelnika urzędu skarbowego pod rygorem zwrotu wniosku.

Celowo wyróżniono to sformułowanie ustawy. Zakres rygoru zwrotu wniosku jest bowiem niejasny [Read more…]

Czy syndyk bez licencji może pracować dalej? Status prawny syndyka bez licencji w postępowaniach dotyczących masy upadłości

Michał Hałasa
Asystent w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Radca prawny.

W ostatnich miesiącach przedmiotem żywej dyskusji stał się problem dopuszczalności działania w postępowaniach upadłościowych przez osoby wyznaczone do pełnienia funkcji syndyka, wpisane na listy kandydatów na syndyków prowadzone na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998 r. w sprawie szczególnych kwalifikacji oraz warunków wymaganych od kandydatów na syndyków upadłości (Dz. U. z 1998 r., Nr 55, poz. 359), które w wyznaczonym przepisami terminie nie złożyły egzaminu państwowego i nie uzyskały licencji.

Brak precyzji ustawodawcy

Problem ów powstał na skutek nieprecyzyjnej regulacji zawartej w ustawie z 15 czerwca 2007 r. o licencji syndyka (Dz. U. z 2009 Nr 123, poz. 850, r., dalej LicSyndU).

Zgodnie z art. 2 tejże ustawy „licencja uprawnia do wykonywania czynności syndyka”. Na podstawie art. 25 LicSyndU osoby wpisane na listy prowadzone przez prezesów sądów okręgowych mogły być powoływane do pełnienia funkcji syndyka przez okres nie dłuższy niż trzy lata od daty wejścia w życie ustawy o licencji syndyka [tj. od 10 października 2007 r. do 10 października 2010r., kolejno ustawą z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o licencji syndyka (Dz.U. z 2010, Nr 239, poz. 1590, dalej: ust. zm. LicSyndU), czas na uzyskanie licencji syndyka został przedłużony do dnia 5 października 2011 r.].

Rzeczona nieprecyzyjność ustawodawcy polega na [Read more…]

Zawieszenie postępowania sądowego na skutek ogłoszenia upadłości strony procesu

Piotr Kędzierski
Asystent w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Lublin-Wschód w Lublinie z/s w Świdniku.

Na mocy art. 1 pkt 22 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw uchylono art. 182KPC, przez co – jak twierdzi się w uzasadnieniu do projektu ustawy:

powraca się do stanu prawnego mającego w Polsce blisko osiemdziesięcioletnią tradycję, według którego zawieszenie procesu odnosi się do każdego przypadku ogłoszenia upadłości strony pozwanej[1].

W obecnym stanie prawnym, zgodnie z art. 174 § 1 pkt 4 KPC sąd z urzędu zawiesza postępowanie jeżeli dotyczy ono masy upadłości i ogłoszono upadłość z możliwością zawarcia układu, a strona pozbawiona została prawa zarządu masą upadłości, albo ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku strony. W takiej sytuacji sąd wzywa syndyka albo zarządcę masy upadłości do wzięcia udziału w sprawie, a jeżeli syndyk albo zarządca może odmówić wstąpienia do postępowania, sąd wyznaczy mu odpowiedni termin do złożenia oświadczenia. Niezłożenie w terminie oświadczenia w przedmiocie wstąpienia do postępowania uważa się za odmowę wstąpienia (art. 174 § 3 KPC). [Read more…]

Egzekucja administracyjna z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością – aspekty proceduralne

dr Paweł Zdanikowski
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia sądu rejonowego. Autor publikacji z zakresu prawa handlowego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

Problematyka administracyjnej egzekucji z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, w przeciwieństwie do egzekucji sądowej, jest dość rzadko przedmiotem rozważań w literaturze i orzecznictwie. Tymczasem zagadnienie to zasługuje na więcej uwagi, szczególnie, że pomimo tożsamości problemu unormowane jest nieco odmiennie od sądowej egzekucji z udziału.

Regulacja prawna egzekucji administracyjnej z udziału w spółce z o.o. jest zawarta w Oddziale 6 Rozdziału 5 Działu II ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, ze zm.; dalej jako: u.p.e.a.).

Podstawową czynnością organu egzekucyjnego jest zajęcie udziału (art. 96j § 1 zd.1 in princ. u.p.e.a.). Przedmiotem zajęcia jest oczywiście udział rozumiany jako prawo podmiotowe wspólnika w spółce z o.o. Zajęty może być zarówno cały udział jak i jego część (gdy umowa spółki stanowi, że wspólnik może mieć tylko jeden udział)[1].

Ustawa odróżnia zajęcie samego udziału oraz wierzytelności z tego prawa (art. 96j § 1 zd. 1 in fine u.p.e.a.). To ostatnie sformułowanie jest [Read more…]

Uprawnienie kuratora z art. 42 k.c. do wystąpienia z wnioskiem o rozwiązanie osoby prawnej

Piotr Kędzierski
Asystent w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Lublin-Wschód w Lublinie z/s w Świdniku.

Charakter uprawnienia kuratora ustanowionego na podstawie art. 42 § 1 k.c. do wystąpienia z wnioskiem o rozwiązanie osoby prawnej nie był w orzecznictwie przesądzony.

Dotychczasowe wypowiedzi SN wskazywały, na przykład, że kurator z art. 42 § 1 k.c. nie jest organem państwowym w rozumieniu art. 271 § 2 k.s.h. i w tym trybie nie może domagać się w sądzie rozwiązania spółki (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2009 r., III CSK 57/09).

Z kolei w postanowieniu z dnia z dnia 30 maja 2008 r., III CZP 40/08, Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że [Read more…]

Sądowa egzekucja z udziałów w spółce z o.o. – wybrane aspekty proceduralne

dr Paweł Zdanikowski
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia sądu rejonowego. Autor publikacji z zakresu prawa handlowego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

W literaturze prawa spółek problematyka egzekucji z udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością jest rozważana najczęściej w kontekście prawnomaterialnych skutków zajęcia, w szczególności dopuszczalności wykonywania korporacyjnych uprawnień wspólnika przez wierzyciela egzekwującego. Stosunkowo rzadko poruszane są natomiast kwestie proceduralne związane z tokiem egzekucji, pomimo tego, że obowiązujące w tym zakresie unormowanie, w szczególności art. 185 k.s.h., jest dość zwięzłe.

Regulacja prawna sądowej egzekucji z udziałów w spółce z o.o. zawarta jest przede wszystkim w Dziale IVa Tytułu II Części III k.p.c. (art. 909 – 912), ale również obejmuje przepisy Działu IV Tytułu II Części III k.p.c. (w zakresie nieuregulowanym w dziale IVa) oraz art. 185 k.s.h.

Wszczęcie postępowania

Postępowanie egzekucyjne inicjuje wierzyciel składając wniosek do komornika.

[Read more…]

Postępowanie rejestrowe a postępowanie przed sądem rejestrowym – uwagi na marginesie postanowienia SN z 15 kwietnia 2010 r. (V CSK 409/09)

dr hab. Andrzej Herbet, prof. KUL
Kierownik Katedry Prawa Handlowego KUL. Radca prawny. Ekspert ds. legislacji w Biurze Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu. Autor licznych publikacji z zakresu prawa handlowego i cywilnego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

1. Zgodnie z tezą postanowienia Sądu Najwyższego z 15 kwietnia 2010 r. (V CSK 409/09):

Nie każde postępowanie przed sądem rejestrowym jest postępowaniem rejestrowym. Nie należą do niego postępowania, których przedmiotem nie jest wpis do KRS lub do innego rejestru prowadzonego przez sąd rejestrowy, a więc także czynności sądu rejestrowego o charakterze nadzorczym i pomocniczym w sprawach spółek w tym powierzone właściwości tego sądu przez art. 182 § 3 k.s.h.[1] (poprzednio art. 181 § 3 k.h.)[2].

Zagadnienie prawne rozpoznawane przez Sąd Najwyższy, dotyczące explicite dopuszczalności wniesienia kasacji w sprawie o sądowe pozwolenie na zbycie udziałów w spółce z o.o. (tzw. zezwolenie zastępcze), jest fragmentem szerszego sporu o pojęcie postępowania rejestrowego oraz jego relację do innych postępowań prowadzonych przez sąd rejestrowy w ramach tzw. funkcji pomocniczych i kontrolnych (nadzorczych)[3]. [Read more…]

Dyskwalifikacja art. 32 ust. 1 PUN – i co dalej?

dr hab. Andrzej Herbet, prof. KUL
Kierownik Katedry Prawa Handlowego KUL. Radca prawny. Ekspert ds. legislacji w Biurze Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu. Autor licznych publikacji z zakresu prawa handlowego i cywilnego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

W wyroku z 15 maja 2012 r. (sygn. akt P 11/10) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.; dalej: PUN) w zakresie, w jakim dotyczy dłużników będących spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Tym samym, Trybunał „zakresowo” (a ściślej – w odniesieniu do wyodrębnionej podmiotowo kategorii adresatów) zdyskwalifikował regulację, która wyłącza możliwość ubiegania się przez dłużnika o zwolnienie od kosztów sądowych na etapie postępowania o ogłoszenie upadłości. Przywołany wyrok, co warto podkreślić, nie uchyla i nie zmienia treści kontrolowanego przepisu, który w dalszym ciągu stanowi:

 W stosunku do dłużnika nie stosuje się przepisów o zwolnieniu od kosztów sądowych.

Naruszenie prawa do sądu

Trybunał podzielił argumentację pytającego sądu, stwierdzając, że art. 32 ust. 1 PUN ogranicza w sposób arbitralny prawo do sądu, znosząc możliwość uzyskania zwolnienia dłużnika – wnioskodawcy od opłaty sądowej od wniosku o ogłoszenie upadłości. W jego opinii, [Read more…]

Początek biegu terminu zaskarżenia postanowień w prawie upadłościowym – uwagi na tle art. 224 PUN

Piotr Kędzierski
Asystent w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Lublin-Wschód w Lublinie z/s w Świdniku.

W podjętej w dniu 14 października 2011 roku uchwale (III CZP 47/11), Sąd Najwyższy rozstrzygnął problem prawidłowej wykładni przepisu art. 224 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm. – dalej: PUN) w zakresie ustalenia początku biegu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane na posiedzeniu jawnym w postępowaniu po ogłoszeniu upadłości.

Na zadane przez jeden z sądów upadłościowych pytanie prawne:

Czy złożenie w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia postanowienia wydanego na rozprawie w postępowaniu upadłościowym wniosku o sporządzenie na piśmie uzasadnienia orzeczenia powoduje, że bieg terminu na wniesienie zażalenia określany jest na podstawie art. 394 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, czy też na podstawie art. 224 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jednolity Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361)?

Sąd Najwyższy udzielił następującej odpowiedzi: [Read more…]