Przedawnienie roszczenia o wypłatę dywidendy w spółce z o.o.

dr Paweł Zdanikowski
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia sądu rejonowego. Autor publikacji z zakresu prawa handlowego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

Jednym z bardziej interesujących orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy w 2015 r. była uchwała podjęta 18 czerwca 2015 r., w sprawie III CZP 31/15. Sąd Najwyższy zajął w niej stanowisko w kwestii terminu przedawnienia roszczenia o wypłatę dywidendy w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością.

Spór w doktrynie

Praktyczne znaczenie uchwały jest istotne, ponieważ w tym przedmiocie zdania w literaturze są podzielone.

Część doktryny przyjmuje, że roszczenie o wypłatę dywidendy, zgodnie z art. 118 k.c., przedawnia się po upływie 3 lat, ponieważ ma charakter okresowy (tak M. Allerhand, Kodeks handlowy. Komentarz, Bielsko – Biała 1997, s. 281; S. Sołtysiński [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do art. 151-300, Warszawa 2005, s. 393) lub też, że roszczenie o wypłatę dywidendy jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez spółkę (tak na gruncie przepisów o spółce akcyjnej J. Frąckowiak [w:] W. Pyzioł (red.), Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2008, s. 694; W. Popiołek, Akcja – prawo podmiotowe, Warszawa 2010, s. 84, przyp. 1).

Stanowisko przeciwne zakłada, że [Read more…]

Umowa leasingu a obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC

dr Paweł Zdanikowski
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia sądu rejonowego. Autor publikacji z zakresu prawa handlowego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (OC) jest obowiązkowe (art. 4 pkt 1  ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, Dz. U. Nr 124, poz. 1152, ze zm., dalej także jako: „ustawa”).

Doniosłość tego obowiązku trudno przecenić, ponieważ uchybienie mu, pomijając kwestię odpowiedzialności odszkodowawczej wobec poszkodowanego, może skutkować odpowiedzialnością wobec Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (art. 110 ust. 1 ustawy) lub Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (art. 132 ustawy) z tytułu spełnienia przez nich świadczenia, do którego był zobowiązany sprawca szkody.

Zakres podmiotowy tego obowiązku prima facie jest jasny, budzi jednak wątpliwości w przypadku pojazdów oddanych w posiadanie zależne. Częstym przykładem takiego posiadania jest władztwo korzystającego nad rzeczą oddaną mu w leasing. [Read more…]

Egzekucja administracyjna z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością – aspekty proceduralne

dr Paweł Zdanikowski
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia sądu rejonowego. Autor publikacji z zakresu prawa handlowego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

Problematyka administracyjnej egzekucji z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, w przeciwieństwie do egzekucji sądowej, jest dość rzadko przedmiotem rozważań w literaturze i orzecznictwie. Tymczasem zagadnienie to zasługuje na więcej uwagi, szczególnie, że pomimo tożsamości problemu unormowane jest nieco odmiennie od sądowej egzekucji z udziału.

Regulacja prawna egzekucji administracyjnej z udziału w spółce z o.o. jest zawarta w Oddziale 6 Rozdziału 5 Działu II ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, ze zm.; dalej jako: u.p.e.a.).

Podstawową czynnością organu egzekucyjnego jest zajęcie udziału (art. 96j § 1 zd.1 in princ. u.p.e.a.). Przedmiotem zajęcia jest oczywiście udział rozumiany jako prawo podmiotowe wspólnika w spółce z o.o. Zajęty może być zarówno cały udział jak i jego część (gdy umowa spółki stanowi, że wspólnik może mieć tylko jeden udział)[1].

Ustawa odróżnia zajęcie samego udziału oraz wierzytelności z tego prawa (art. 96j § 1 zd. 1 in fine u.p.e.a.). To ostatnie sformułowanie jest [Read more…]

Sądowa egzekucja z udziałów w spółce z o.o. – wybrane aspekty proceduralne

dr Paweł Zdanikowski
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia sądu rejonowego. Autor publikacji z zakresu prawa handlowego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

W literaturze prawa spółek problematyka egzekucji z udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością jest rozważana najczęściej w kontekście prawnomaterialnych skutków zajęcia, w szczególności dopuszczalności wykonywania korporacyjnych uprawnień wspólnika przez wierzyciela egzekwującego. Stosunkowo rzadko poruszane są natomiast kwestie proceduralne związane z tokiem egzekucji, pomimo tego, że obowiązujące w tym zakresie unormowanie, w szczególności art. 185 k.s.h., jest dość zwięzłe.

Regulacja prawna sądowej egzekucji z udziałów w spółce z o.o. zawarta jest przede wszystkim w Dziale IVa Tytułu II Części III k.p.c. (art. 909 – 912), ale również obejmuje przepisy Działu IV Tytułu II Części III k.p.c. (w zakresie nieuregulowanym w dziale IVa) oraz art. 185 k.s.h.

Wszczęcie postępowania

Postępowanie egzekucyjne inicjuje wierzyciel składając wniosek do komornika.

[Read more…]

„Parytet płci” w organach spółek kapitałowych? Kilka uwag o kwalifikacjach członków zarządu i rady nadzorczej

dr Paweł Zdanikowski
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia sądu rejonowego. Autor publikacji z zakresu prawa handlowego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

5 kwietnia 2011 r. Komisja Europejska opublikowała dokument – Zieloną Księgę – Unijne ramy ładu korporacyjnego.  Wśród szeregu rekomendacji dla państw członkowskich w zakresie corporate governance Komisja zaleca także wprowadzenie regulacji mających zapewnić w organach decyzyjnych spółek giełdowych większego odsetka kobiet.

Jak stwierdza Komisja:

Obecność obu płci w składzie rady może pozwolić uniknąć ‘myślenia stadnego’. Istnieją również dowody, że kobiety reprezentują odmienne style przywództwa, uczestniczą w większej liczbie posiedzeń rady i mają pozytywny wpływ na inteligencję zbiorową grupy. Badania wskazują, że istnieje pozytywna korelacja pomiędzy odsetkiem kobiet w składzie rady a wynikami spółki, chociaż całościowy wpływ kobiet na wyniki spółek stanowi na pewno bardziej złożone zagadnienie. Chociaż badania te nie dowodzą żadnego związku przyczynowego, korelacja ta uwidacznia zasadność zapewnienia równowagi płci w zarządzie i w procesie decyzyjnym spółek.

Podobną inicjatywę podjął także Parlament Europejski, który 6 lipca 2011 r. uchwalił [Read more…]

Zaskarżanie uchwał walnego zgromadzenia akcjonariuszy przez wierzyciela akcjonariusza – najnowsza uchwała Sądu Najwyższego

dr Paweł Zdanikowski
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia sądu rejonowego. Autor publikacji z zakresu prawa handlowego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

Wypowiedzi Sądu Najwyższego dotyczące problematyki wykonywania uprawnień korporacyjnych przez wierzycieli wspólników spółek kapitałowych egzekwujących z udziałów i akcji swoich dłużników nie są zbyt częste. Stąd też każda z nich, zważywszy na złożoność tego zagadnienia, jest cenna.

W uchwale z 25 listopada 2011 r. (III CZP 64/11) Sąd Najwyższy, w odpowiedzi na pytanie prawne, wskazał, iż:

wierzyciel akcjonariusza spółki akcyjnej ma legitymację do zaskarżenia uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy zagrażającej możliwości zaspokojenia z zajętych w toku egzekucji akcji (art. 910² § 1 k.p.c.) także wtedy, gdy ustanowiono zarządcę na podstawie art. 910² § 2 k.p.c. Do wierzyciela i zarządcy ma zastosowanie art. 425 § 1 – § 3 k.s.h.

We wcześniejszym orzecznictwie dotyczącym uprawnień wierzyciela egzekwującego z praw udziałowych w spółkach kapitałowych Sąd Najwyższy zajmował się już zbliżoną kwestią. W wyroku z dnia 30 stycznia 2009 r. (II CSK 355/08) stwierdził bowiem, że z mocy egzekucyjnego zajęcia udziałów w spółce z o.o. wierzyciel jest legitymowany do wytoczenia powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników zagrażającej możliwości uzyskania zaspokojenia.

W niniejszym orzeczeniu chodziło jednak o problem bardziej szczegółowy. Mianowicie: czy legitymacja wierzyciela do zaskarżenia uchwały (w odniesieniu do czynności zachowawczych) jest niezależna od legitymacji zarządcy?

Sąd Najwyższy na pytanie takie odpowiedział twierdząco. Wprawdzie pełna i ostateczna analiza trafności uchwały będzie możliwa dopiero po opublikowaniu jej uzasadnienia, to jednak można już dziś dokonać jej wstępnej oceny. [Read more…]

Likwidacja postępowania w sprawach gospodarczych: liberalizacja procedury cywilnej?

dr Paweł Zdanikowski
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia sądu rejonowego. Autor publikacji z zakresu prawa handlowego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

W dniu 16 września 2011 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 4332). Chociaż nowela jest obszerna (zmianie ulec mają przepisy 132 artykułów) i zróżnicowana (uchwalone zmiany dotyczą zarówno postępowania rozpoznawczego, jak i zabezpieczającego i egzekucyjnego oraz mają różny charakter: od redakcyjnych po istotne merytorycznie), znana jest głównie z tego powodu, że znosi postępowanie w sprawach gospodarczych.

Postępowanie w sprawach gospodarczych (art. 4791 – 47978) wprowadzono do KPC w związku z utworzeniem sądów gospodarczych, co z kolei wiązało się z likwidacją Państwowego Arbitrażu Gospodarczego (nastąpiło to na podstawie ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych, Dz. U. nr 33, poz. 175, ze zm.). W przeciwieństwie jednak do części innych państw, gdzie także spotykane jest wyodrębnienie organizacyjne sądów w zakresie rozpoznawania spraw między przedsiębiorcami, ustawodawca zdecydował się również na wprowadzenie odrębnej procedury rozpoznawania takich sporów.

Idea tego postępowania opiera się na założeniu, że jego uczestnicy są [Read more…]

S-24: rozwiązanie rzeczywistego problemu czy próba wyważenia otwartych drzwi?

dr Paweł Zdanikowski
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia sądu rejonowego. Autor publikacji z zakresu prawa handlowego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

W swoim wpisie pt. Primaaprilisowa zmiana KSH – czyli o ubocznych skutkach projektu S-24 Prof. A. Herbet wskazuje na dwie wadliwości noweli KSH modyfikującej zasady tworzenia spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i zgłaszania ich do rejestru (chodzi o ustawę z dnia 1 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 92, poz. 531, potocznie określaną jako „S-24”). Wydaje się jednak, że to nie jedyne wątpliwości wiążące się z tą regulacją. W szczególności warto zastanowić się, czy unormowanie to rozwiązuje rzeczywiste problemy podmiotów inkorporujących spółki z o.o.

Z uzasadnienia projektu noweli (druk sejmowy nr 3658) wynika, że jej celem jest ułatwienie i znaczące przyspieszenie zakładania spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, a także uproszczenie związanej z tym procedury. Zbyt długi okres oczekiwania na wpis, wedle uzasadnienia projektu – kilka tygodni, jest bowiem istotną barierą w rozpoczynaniu działalności gospodarczej. Z taką tezą polemizować jest trudno. Rejestracja spółki w ciągu jednego dnia jest zatem niewątpliwie propozycją atrakcyjną i godną uwagi.

Prowadzone w bieżącym roku w Katedrze Prawa Handlowego KUL badania, których ostateczne wyniki opublikowane zostaną jesienią bieżącego roku, pozwalają – choć dopiero w sposób wstępny – na postawienie tezy, że [Read more…]