Wydanie dokumentu akcji jako przesłanka przeniesienia akcji na okaziciela

dr Dariusz Bucior
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Prawnik w Kancelarii BWHS oraz Yingke Várnai BWHS. Twórca portalu Umowa-agencyjna.pl. Autor bloga prawniczego. Obserwuj na Twitterze:@DrBucior

W niedawnym wyroku z dnia 3 czerwca 2015 r. (V CSK 566/14) Sąd Najwyższy dokonał oceny przesłanek koniecznych do przeniesienia akcji na okaziciela, formułując w tym zakresie dość kontrowersyjną i odbiegającą od przyjmowanych dotychczas poglądów tezę.

Stan faktyczny

Problem powstał na tle prostego stanu faktycznego.

Powódka była właścicielem akcji na okaziciela wyemitowanych przez spółkę akcyjną. Akcje te – w postaci dokumentów – zostały zdeponowane w domu maklerskim.

W 2004 i 2006 r. powódka zawarła trzy umowy sprzedaży (z trzema różnymi podmiotami), na podstawie których sprzedała wszystkie akcje na rzecz kupujących. W umowach postanowiono m.in., że na kupującego przechodzą prawa sprzedawcy wynikające z faktu przechowywania dokumentów akcji przez dom maklerski. Dokumenty akcji nie zostały jednak fizycznie wydane kupującemu – strony zadowoliły się klauzulą w umowie, zgodnie z którą z chwilą zawarcia umowy dochodzi do wydania akcji i przeniesienia ich własności. Zobowiązały jednocześnie dom maklerski do dokonania stosownych zmian na rachunkach depozytowych prowadzonych przez dom maklerski. Dom maklerski takich zmian dokonał i wydał nabywcom zaświadczenia depozytowe.

Po pewnym czasie sprzedawca wytoczył przeciwko domowi maklerskiemu powództwo o odszkodowanie. Zarzucił domowi maklerskiemu niedochowanie należytej staranności przy rejestracji zmian właściciela akcji, wskutek czego sprzedawca miał ponieść szkodę w postaci utraty dywidendy za lata 2004-2007.

Sprzedawca uznał bowiem, że [Read more…]

Wyłączenie prawa głosu przy udzielaniu absolutorium – orzeczenie austriackiego OGH

dr Dariusz Bucior
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Prawnik w Kancelarii BWHS oraz Yingke Várnai BWHS. Twórca portalu Umowa-agencyjna.pl. Autor bloga prawniczego. Obserwuj na Twitterze:@DrBucior

W orzeczeniu z dnia 28 sierpnia 2013 r. (6Ob88/13d) austriacki Sąd Najwyższy (Oberster Gerichtshof, OGH) wypowiedział się w sprawie zakresu wyłączenia prawa głosu przy podejmowaniu przez zgromadzenie wspólników spółki z o.o. uchwał o udzieleniu absolutorium.

Regulacja austriacka

Kwestia ta jest regulowana przez § 39 ust. 4 austriackiej ustawy o spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością (Gesetz vom 6. März 1906, über Gesellschaften mit beschränkter Haftung – w skrócie: GmbHG).

Zgodnie z tym przepisem:

Osoba, która wskutek podjęcia uchwały ma zostać zwolniona z obowiązku lub której ma być przyznana korzyść, przy podejmowaniu takiej uchwały nie ma prawa głosu, zarówno gdy działa we własnym jak i w cudzym imieniu.

Stan faktyczny

Stan faktyczny sprawy  – w uproszczeniu – przedstawiał się następująco: [Read more…]

Dopuszczalność zamiany akcji własnych spółki dzielonej na akcje spółki nowo zawiązanej

dr Dariusz Bucior
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Prawnik w Kancelarii BWHS oraz Yingke Várnai BWHS. Twórca portalu Umowa-agencyjna.pl. Autor bloga prawniczego. Obserwuj na Twitterze:@DrBucior

Kodeks spółek handlowych (k.s.h.) zna cztery sposoby podziału spółki kapitałowej (art. 529 § 1 k.s.h.):

  1. podział przez przejęcie – czyli podział przez przeniesienie całego majątku spółki dzielonej na inne spółki za udziały lub akcje spółki przejmującej, które obejmują wspólnicy spółki dzielonej,
  2. podział przez zawiązanie nowych spółek – czyli podział przez zawiązanie nowych spółek, na które przechodzi cały majątek spółki dzielonej za udziały lub akcje nowych spółek,
  3. podział przez przejęcie i zawiązanie nowej spółki – czyli podział przez przeniesienie całego majątku spółki dzielonej na istniejącą i na nowo zawiązaną spółkę lub spółki,
  4. podział przez wydzielenie – czyli podział przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej na istniejącą spółkę lub na spółkę nowo zawiązaną.

W przypadku, gdy podział spółki akcyjnej wiąże się z przeniesieniem części jej majątku na nowo zawiązaną spółkę akcyjną, akcjonariusze spółki dzielonej otrzymują w zamian za całość lub część swoich akcji nowe akcje w spółce nowo zawiązanej.

Powstaje jednak następujące pytanie dotyczące podziału przez wydzielenie:

czy dzielona spółka akcyjna posiadająca własne akcje (czyli akcje przez siebie wyemitowane, art. 362 § 1 k.s.h.) może w zamian za te akcje otrzymać akcje w spółce nowo zawiązanej?

[Read more…]

Cel zakazu nabywania akcji spółki dominującej przez spółkę zależną (art. 362 § 4 KSH)

dr Dariusz Bucior
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Prawnik w Kancelarii BWHS oraz Yingke Várnai BWHS. Twórca portalu Umowa-agencyjna.pl. Autor bloga prawniczego. Obserwuj na Twitterze:@DrBucior

Przepisy KSH o spółce akcyjnej wprowadzają zakaz nabywania akcji własnych przez spółkę (art. 362 § 1 zd. 1 KSH), wskazując jednocześnie na szereg sytuacji, w których – przy spełnieniu określonych warunków – nabycie akcji własnych jest dopuszczalne (art. 362 § 1 zd. 2 KSH).

Dodatkowo art. 362 § 4 KSH stanowi:

Przepisy art. 362-365 stosuje się odpowiednio do nabycia akcji własnych spółki dominującej przez spółkę lub spółdzielnię zależną. Dotyczy to także osób działających na ich rachunek.

Tym samym ustawodawca jako zasadę wprowadza również zakaz nabywania akcji spółki dominującej przez spółkę zależną.

Ratio art. 362 § 4 KSH w literaturze

W wydanej w zeszłym roku ciekawej monografii Nabywanie akcji własnych przez spółkę akcyjną (Oficyna 2010, cytuję za LEXem) jej Autor – Daniel Dąbrowski wskazał na zagrożenia wynikające z nabywania akcji spółki dominującej przez spółkę zależną, ujmując to w sposób następujący: [Read more…]

Agent jako osoba działająca na rachunek spółki w rozumieniu art. 365 § 1 KSH?

dr Dariusz Bucior
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Prawnik w Kancelarii BWHS oraz Yingke Várnai BWHS. Twórca portalu Umowa-agencyjna.pl. Autor bloga prawniczego. Obserwuj na Twitterze:@DrBucior

Gdy niedawno przeglądałem literaturę dotyczącą zagadnienia nabywania przez spółkę akcyjną własnych akcji, zwrócił moją uwagę pogląd przewijający się w wypowiedziach doktryny na temat jednego aspektu tej skomplikowanej problematyki.

Pogląd ów dotyczy wykładni art. 365 § 1 KSH. Przepis ten ma treść następującą:

Nabycie akcji własnych spółki przez osobę trzecią, działającą na rachunek spółki, jest dozwolone, jeżeli spółka jest również uprawniona do nabycia tych akcji zgodnie z art. 362.

Kontrowersyjne wypowiedzi w literaturze

Zdaniem niektórych autorów komentujących powołaną regulację przez „osobę trzecią, działającą na rachunek spółki” należy rozumieć m.in. agenta spółki.

W ocenie S. Sołtysińskiego [Read more…]

Ochrona trwałości bezterminowych umów konsumenckich? Uwagi na tle art. 3853 pkt 15 KC

dr Dariusz Bucior
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Prawnik w Kancelarii BWHS oraz Yingke Várnai BWHS. Twórca portalu Umowa-agencyjna.pl. Autor bloga prawniczego. Obserwuj na Twitterze:@DrBucior

W przypadku umów zawartych na czas nieoznaczony kreujących zobowiązania ciągłe co do zasady każda ze stron zobowiązania może je wypowiedzieć w dowolnym momencie i z dowolnych przyczyn. Zasadę tę wyraża obecnie art. 3651 KC:

Zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika lub wierzyciela z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w razie braku takich terminów niezwłocznie po wypowiedzeniu.

Możliwość wypowiedzenia bezterminowego zobowiązania ciągłego znajduje uzasadnienie w potrzebie ochrony wolności jednostki. W ocenie ustawodawcy wolność ta zostałaby nadmiernie (samo)ograniczona w przypadku zaciągnięcia tzw. zobowiązania „wieczystego” (bez możliwości swobodnego wypowiedzenia) lub tzw. zobowiązania długotrwałego (wyłączającego możliwość swobodnego wypowiedzenia przez nadmiernie długi okres).

Jak zauważył R. Trzaskowski [Read more…]

Nowa ustawa o kredycie konsumenckim a umowy leasingu

dr Dariusz Bucior
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Prawnik w Kancelarii BWHS oraz Yingke Várnai BWHS. Twórca portalu Umowa-agencyjna.pl. Autor bloga prawniczego. Obserwuj na Twitterze:@DrBucior

Przepisy KC o umowie leasingu, w szczególności art. 7091 KC zawierający tzw. ustawową definicję umowy leasingu, nie uzależniają swojego zastosowania od tego, w jakim charakterze wystąpi korzystający (leasingobiorca): w roli przedsiębiorcy czy w roli konsumenta. Oznacza to, że przepisy KC znajdują zastosowanie także do umów leasingu konsumenckiego.

Leasing konsumencki stanowi w Polsce zjawisko raczej marginalne. W ostatnim czasie można jednak zaobserwować wzrost zainteresowania tą formą finansowania. Uwarunkowane jest to m.in. zmianami regulacji podatkowych (CIT i PIT) dotyczących opodatkowania stron umowy leasingu, wprowadzonymi ustawą z dnia 25 marca 2011 r. o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 106, poz. 622).

Duża część problemów związanych z oceną skutków prawnych umów leasingu konsumenckiego powstaje na styku regulacji kodeksowej umowy leasingu (art. 7091 – 70918 KC) oraz przepisów regulujących obrót konsumencki. Jednym z takich zagadnień, z którym wkrótce będzie musiała się zmierzyć teoria i praktyka, jest możliwość stosowania do umów leasingu konsumenckiego przepisów nowej ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715). Ustawa ta stanowi implementację dyrektywy 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki (Dz. Urz. UE L 133 z 22 maja 2008 r., s. 66) (dalej: „Dyrektywa”) i zastępuje dotychczasową ustawę z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100, poz. 1081).

W literaturze prawniczej zwraca się uwagę na to, że umowa leasingu pełni funkcję kredytową. W ocenie Prof. J. Poczobuta [Read more…]

Czy ważny jest weksel wystawiony „na zlecenie Jana Kowalskiego, lecz nie na jego zlecenie”?

dr Dariusz Bucior
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Prawnik w Kancelarii BWHS oraz Yingke Várnai BWHS. Twórca portalu Umowa-agencyjna.pl. Autor bloga prawniczego. Obserwuj na Twitterze:@DrBucior

Niedawno na blogu Lecha Malinowskiego, w całości poświęconemu zagadnieniom prawa wekslowego, ukazał się krótki post pt. Weksel „nie na zlecenie” nie może być wekslem „na zlecenie”. Post dotyczy oceny prawnej weksli, w których posłużono się formułą typu: „zapłacę na zlecenie Jana Kowalskiego, lecz nie na jego zlecenie”. Formuła, jak łatwo się domyślić, służyć ma wyrażeniu zakazu indosowania weksla. Ryzyko wystawienia takiego weksla pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy wykorzystywany jest blankiet wekslowy zawierający już zwrot: „zapłacę na zlecenie …”.

Autor posta wyraził pogląd, że tego rodzaju weksel jest nieważny.

Na moje zapytanie, wyrażone w komentarzu do posta, jaka jest podstawa prawna sankcji nieważności, Lech Malinowski [Read more…]