Postępowanie rejestrowe: zmiany w „jednym okienku”

Piotr Kędzierski
Asystent w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Lublin-Wschód w Lublinie z/s w Świdniku.

Obecny kształt „jednego okienka” funkcjonującego w ramach postępowania rejestrowego ulegnie z dniem 1 grudnia 2014 roku zmianie.

Tego dnia wchodzi w życie ustawa z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1161) – dalej zwana ustawą zmieniającą. Wraz ze zmianą znikną wątpliwości dotyczące stosowania art. 19b ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym – dalej zwana ustawą.

Jak jest dzisiaj?

Otóż przepis art. 19b ust. 1 ustawy przewiduje (zachowując redakcję przepisu), że:

Wraz z wnioskiem o wpis lub zmianę wpisu w rejestrze przedsiębiorców wnioskodawca składa:

1)   wniosek o wpis albo zmianę wpisu do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON);

2)   zgłoszenie płatnika składek albo jego zmiany w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych;

3)   zgłoszenie identyfikacyjne albo aktualizacyjne, o którym mowa w ustawie z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2012 r. poz. 1314 oraz z 2013 r. poz. 2) wraz ze wskazaniem właściwego naczelnika urzędu skarbowego pod rygorem zwrotu wniosku.

Celowo wyróżniono to sformułowanie ustawy. Zakres rygoru zwrotu wniosku jest bowiem niejasny z uwagi na nie dość precyzyjną redakcję przepisu, co rzutuje na zróżnicowaną praktykę sądów rejestrowych.

Po pierwsze, można – odczytując literalnie przepis, a nawet korzystając z argumentum a rubrica – utrzymywać, że rygor ten dotyczy wyłącznie braku zgłoszenia identyfikacyjnego do urzędu skarbowego. Nie ma natomiast zastosowania w przypadku niedołączenia pozostałych wniosków. Pogląd ten nie wytrzymuje krytyki, bo choć istotnie redakcja jest niefortunna, to jego funkcja przemawia za objęciem rygorem zwrotu również pozostałych przypadków braku zgłoszenia. Brak uzasadnionych podstaw, by różnicować sytuacje braku wniosku o numer NIP i braku wniosku o numer REGON, czy zgłoszenia płatnika składek.

Po drugie, co ważniejsze, rygor ten w praktyce wykorzystywany jest na dwa różne sposoby.

Istnieje bowiem pokusa, by rygor ten stosować tak, jak w przypadku rygoru zwrotu z art. 19 ust. 3 ustawy, od razu, tj. bez konieczności uprzedniego wezwania do uzupełnienia braków formalnych.

Jest to wykładnia, która niewątpliwie sprzyja zapewnieniu szybkości postępowania. Przewodniczący, po stwierdzeniu braku zgłoszeń choćby do jednego z podmiotów określonych w art. 19b ust. 1 ustawy, zarządza zwrot wniosku. Wniosek zwrócony nie wywołuje żadnych skutków związanych z jego wniesieniem. Pojawia się zatem niedogodność po stronie wnioskodawcy, który – w sytuacji konieczności zachowania określonego terminu materialnego (np. 6 miesięcy dla zgłoszenia zawiązanej spółki kapitałowej do rejestru) – nie będzie mógł liczyć na to, że uzupełniony powtórnie wniosek wywoła skutki od chwili wniesienia pierwszego, wadliwego pisma. Otóż, co warto podkreślić, przy powyższej interpretacji art. 19b ust. 1 nie ma możliwości skorzystania (nawet na zasadzie analogii) z art. 19 ust. 4 ustawy, który pozwala wnioskodawcy na uzupełnienie braków w terminie 7 dni od otrzymania zarządzenia o zwrocie i zachowanie pierwotnego terminu wniesienia żądania.

Istnieje jednak druga możliwa wykładnia tego przepisu, za którą się zresztą opowiadam. Zastrzeżenie rygoru zwrotu wniosku w przepisie art. 19b ust. 1 nie zwalnia przewodniczącego z przeprowadzenia procedury określonej w art. 130 § 1 k.p.c. Przepis ten ma jedynie takie znaczenie, że wprowadza poniekąd fikcję braku formalnego na potrzeby oceny wniosku, do którego nie dołączono zgłoszeń do urzędów statystycznych, skarbowych i ZUS. Jest to swoistego rodzaju fikcja, ponieważ w myśl przepisów kodeksu postępowania cywilnego brakiem formalnych jest tylko taka wadliwość pisma, która uniemożliwia sądowi rozpoznanie żądania. Gdyby zatem nie ten przepis, niedołączenie do wniosku zgłoszeń do urzędów określonych w art. 19b ust. 1 nie mogłoby być uznane za brak formalny. Wszak bez tych dokumentów postępowanie rejestrowe może toczyć się bez przeszkód. W konsekwencji, sąd – pozbawiony tego rygoru ustawowego – nie miałby instrumentów wymuszenia obowiązku dołączenia do wniosku odpowiednich zgłoszeń identyfikacyjnych.

Z uwagi na to, że rygor zwrotu pisma bez wzywania do uzupełnienia braków ma charakter wyjątkowy, funkcjonując na zasadzie odstępstwa od art. 130 § 1 k.p.c., uważam, że nie sposób go zastosować w tym wypadku. Tym bardziej, że przepis art. 19b ust. 1 jest zgoła odmiennie skonstruowany aniżeli art. 19 ust. 3 ustawy, który przewiduje wprost, że wniosek złożony z naruszeniem przepisu ust. 2 lub nieprawidłowo wypełniony podlega zwróceniu, bez wzywania do uzupełnienia braków.

Jak będzie od 1 grudnia 2014 roku?

Problemy opisane wyżej powinny zniknąć wraz z wejściem w życie ustawy zmieniającej.

Przepis art. 19b ust. 1 otrzyma następujące brzmienie:

Spółka kapitałowa w organizacji oraz podmioty, o których mowa w art. 49a ust. 1, we wniosku o wpis do Rejestru zamieszczają informację, że nie wystąpiły o uzyskanie NIP lub numeru identyfikacyjnego REGON, chyba że zgłaszają je do Rejestru.

Odtąd zgłoszenie identyfikacyjne będzie przekazywane automatycznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego do Centralnego Rejestru Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników i krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (art. 20 ust. 1c ustawy w nowym brzmieniu).

Co interesujące, wpis w przedmiocie NIP i numeru identyfikacyjnego REGON będzie polegał na automatycznym zamieszczeniu danych w rejestrze po przekazaniu z Centralnego Rejestru Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników i z krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej. Stanowić będzie to odstępstwo od zasady, że wpis następuje na podstawie postanowienia sądu rejestrowego. Za zmianą w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym idzie zatem zmiana przepisu art. 6945 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, który od 1 grudnia 2014 roku otrzymuje brzmienie:

Wpis do Krajowego Rejestru Sądowego następuje na podstawie postanowienia, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej.

Jak stanowi art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej do postępowań rejestrowych wszczętych na podstawie wniosków o wpis lub o zmianę wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym złożonych przed dniem wejścia w życie ustawy, do których załączono:

1)   wniosek o wpis albo zmianę wpisu do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej,

2)   zgłoszenie płatnika składek albo jego zmiany w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych,

3)   zgłoszenie identyfikacyjne albo aktualizacyjne, o którym mowa w ustawie z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2012 r. poz. 1314 oraz z 2013 r. poz. 2) stosuje się przepisy dotychczasowe.

Wydaje się zatem, że w sytuacji braku dołączenia do wniosku zgłoszeń identyfikacyjnych, wyłączony będzie rygor zwrotu z dotychczasowego art. 19b ust. 1 ustawy, a sąd rejestrowy będzie musiał przekazać zgłoszenie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.

Bądź na bieżąco!

Zapisz się, aby otrzymać najnowsze artykuły z LawBlog.pl bezpośrednio na Twoją skrzynkę e-mail

Speak Your Mind

*