Niedopuszczalność ogłoszenia upadłości w toku postępowania restrukturyzacyjnego – konsekwencje procesowe

Piotr Kędzierski
Asystent w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie.

Zgodnie z art. 9a ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku – Prawo upadłościowe (dalej: PrUp) nie można ogłosić upadłości przedsiębiorcy w okresie od otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego do jego zakończenia lub prawomocnego umorzenia. Przepis wyraża zasadę pierwszeństwa postępowania restrukturyzacyjnego przed postępowaniem upadłościowym. Zapewnia realizację celu postępowania restrukturyzacyjnego, jakim jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego – również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 roku – Prawo restrukturyzacyjne, dalej: PrRes). Postępowanie restrukturyzacyjne pozwala na kontynuowanie działalności przez przedsiębiorcę i uniknięcie jego likwidacji.

Procesowym wyrazem pierwszeństwa postępowania restrukturyzacyjnego przed postępowaniem upadłościowym jest wprowadzony wymóg rozpoznania w pierwszej kolejności wniosku restrukturyzacyjnego, jeżeli równocześnie wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości (art. 9b ust. 1 PrUp). Stosownie do art. 9b ust. 2 PrUp sąd upadłościowy wstrzymuje rozpoznanie wniosku o ogłoszenie upadłości do czasu wydania prawomocnego orzeczenia w sprawie wniosku restrukturyzacyjnego. Wstrzymanie rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości nie wyłącza możliwości zabezpieczenia majątku dłużnika. Natomiast jeżeli interes wierzycieli jest zagrożony, sąd upadłościowy może przejąć do rozpoznania wniosek restrukturyzacyjny, a nawet – gdy przejęcie do wspólnego rozpoznania prowadziłoby do znacznego opóźnienia wydania orzeczenia w przedmiocie ogłoszenia upadłości ze szkodą dla wierzycieli – rozpoznać wniosek o ogłoszenie upadłości od razu (art. 9b ust. 3 i 4 PrUp).

Jeżeli wniosek o restrukturyzację nie został [Read more…]

Czy grozi nam masowa emigracja spółek? Uwagi na marginesie wyroku TSUE z 25.10.2017 r. (C-106/16)

dr hab. Andrzej Herbet, prof. KUL
Kierownik Katedry Prawa Handlowego KUL. Radca prawny. Ekspert ds. legislacji w Biurze Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu. Autor licznych publikacji z zakresu prawa handlowego i cywilnego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

W wyroku z 25 października 2017 r. (sygn. akt C-106/16), wydanym w sprawie spółki „Polbud – Wykonawstwo spółka z ograniczoną odpowiedzialnością” (dalej: „Polbud”), Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE albo Trybunał) w składzie wielkiej izby orzekł, że przepisy Kodeksu spółek handlowych uzależniające przeniesienie statutowej siedziby spółki utworzonej na podstawie prawa polskiego na terytorium innego państwa członkowskiego UE (tutaj: Luksemburga), w celu przekształcenia jej w spółkę prawa tego innego państwa członkowskiego, od przeprowadzenia likwidacji spółki w państwie „emigracji”, są niezgodne z prawem UE. Przepisy takie mogą bowiem utrudnić, a nawet uniemożliwić transgraniczne przekształcenie spółki, a co za tym idzie – stanowią ograniczenie obowiązującej w UE swobody przedsiębiorczości.

Rozstrzygając pytanie prejudycjalne wniesione przez Sąd Najwyższy, TSUE odniósł się m.in. do art. 270 pkt 2, art. 272 i art. 288 § 1 k.s.h. oraz art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. z 2011 r. Nr 80, poz. 432) (dalej jako: „p.p.m.”). Przywołane przepisy stanowią odpowiednio: [Read more…]

Możliwość nadania klauzuli wykonalności przeciwko byłemu wspólnikowi spółki jawnej na podstawie art. 7781 k.p.c. niezgodna z Konstytucją

dr hab. Andrzej Herbet, prof. KUL
Kierownik Katedry Prawa Handlowego KUL. Radca prawny. Ekspert ds. legislacji w Biurze Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu. Autor licznych publikacji z zakresu prawa handlowego i cywilnego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

Wydanym w 5-osobowym składzie orzekającym wyrokiem z 3 października 2017 r. (sygn. akt SK 31/15) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że:

Art. 7781 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego [Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.] w zakresie, w jakim dopuszcza nadanie przez sąd tytułowi egzekucyjnemu, wydanemu przeciwko spółce jawnej, klauzuli wykonalności przeciwko byłemu wspólnikowi tej spółki, niebędącemu już wspólnikiem w chwili wszczęcia postępowania w sprawie, w której wydany został tytuł egzekucyjny przeciwko spółce jawnej, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

oraz postanowił umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072).

Komentowany wyrok ma niezwykle istotne znacznie zarówno dla [Read more…]

Uwagi na tle przesłanek dochodzenia rekompensaty 40 € za koszty odzyskiwania należności

Piotr Kędzierski
Asystent w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie.

Rekompensata 40 € stanowi ryczałtowe zadośćuczynienie za koszty odzyskiwania należności wynikającej z transakcji handlowej. To jeden z instrumentów walki z opóźnieniami w płatnościach świadczeń wynikających z umów między profesjonalistami przewidziany przez ustawę z dnia 8 marca 2013 roku o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (dalej: TermZapłU). Ustawa ta z dniem 1 stycznia 2016 roku została znowelizowana.

Przepis art. 10 ust. 1 TermZapłU stanowi, że:

wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o których mowa w art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1, przysługuje od dłużnika, bez wezwania, równowartość kwoty 40 euro przeliczonej na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne, stanowiącej rekompensatę za koszty odzyskiwania należności.

Kwota ta stanowi ryczałt, zatem nie uwzględnia rzeczywistych kosztów odzyskiwania należności. Jeżeli są one wyższe, wierzyciel może domagać się ich zasądzenia ponad kwotę ryczałtu (art. 10 ust. 2 TermZapłU). Rekompensata przysługuje od transakcji handlowej, przez co należy rozumieć umowę, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony będące przedsiębiorcami lub innymi podmiotami podlegającymi przepisom tej ustawy (por. art. 2 TermZapłU) zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością.

Przywołane przepisy rodzą podstawowe pytania o przesłanki dochodzenia roszczenia: [Read more…]

Wydanie dokumentu akcji jako przesłanka przeniesienia akcji na okaziciela

dr Dariusz Bucior
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Prawnik w Kancelarii BWHS oraz Yingke Várnai BWHS. Twórca portalu Umowa-agencyjna.pl. Autor bloga prawniczego. Obserwuj na Twitterze:@DrBucior

W niedawnym wyroku z dnia 3 czerwca 2015 r. (V CSK 566/14) Sąd Najwyższy dokonał oceny przesłanek koniecznych do przeniesienia akcji na okaziciela, formułując w tym zakresie dość kontrowersyjną i odbiegającą od przyjmowanych dotychczas poglądów tezę.

Stan faktyczny

Problem powstał na tle prostego stanu faktycznego.

Powódka była właścicielem akcji na okaziciela wyemitowanych przez spółkę akcyjną. Akcje te – w postaci dokumentów – zostały zdeponowane w domu maklerskim.

W 2004 i 2006 r. powódka zawarła trzy umowy sprzedaży (z trzema różnymi podmiotami), na podstawie których sprzedała wszystkie akcje na rzecz kupujących. W umowach postanowiono m.in., że na kupującego przechodzą prawa sprzedawcy wynikające z faktu przechowywania dokumentów akcji przez dom maklerski. Dokumenty akcji nie zostały jednak fizycznie wydane kupującemu – strony zadowoliły się klauzulą w umowie, zgodnie z którą z chwilą zawarcia umowy dochodzi do wydania akcji i przeniesienia ich własności. Zobowiązały jednocześnie dom maklerski do dokonania stosownych zmian na rachunkach depozytowych prowadzonych przez dom maklerski. Dom maklerski takich zmian dokonał i wydał nabywcom zaświadczenia depozytowe.

Po pewnym czasie sprzedawca wytoczył przeciwko domowi maklerskiemu powództwo o odszkodowanie. Zarzucił domowi maklerskiemu niedochowanie należytej staranności przy rejestracji zmian właściciela akcji, wskutek czego sprzedawca miał ponieść szkodę w postaci utraty dywidendy za lata 2004-2007.

Sprzedawca uznał bowiem, że [Read more…]

Ponowne powołanie piastuna organu a moment wygaśnięcia mandatu – uwagi na marginesie postanowienia SN z 8 maja 2015 r. (III CZ 19/15)

dr hab. Andrzej Herbet, prof. KUL
Kierownik Katedry Prawa Handlowego KUL. Radca prawny. Ekspert ds. legislacji w Biurze Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu. Autor licznych publikacji z zakresu prawa handlowego i cywilnego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

Problematyka zasad i momentu wygasania mandatów członków wybieralnych (menedżerskich) organów spółek kapitałowych, mimo znaczącego poszerzenia stosownej regulacji k.s.h. w zestawieniu z przepisami k.h. z 1934 r., niezmiennie od lat budzi żywe zainteresowanie doktryny i praktyki. W związku z rozwiązaniem przyjętym w art. 202 § 1 k.s.h., do zagadnień wskazywanych w tym zakresie jako wątpliwe należało określenie momentu wygaśnięcia mandatu członka zarządu spółki z o.o., której umowa spółki nie określa wyraźnie kadencji, na jaką powoływani są piastuni organów, w wypadku kolejnego powołania tej samej osoby na tę samą funkcję.

Punktem wyjścia musi być przypomnienie, że w ujęciu przepisów k.s.h. „mandat” jest rozumiany jako kompetencja (upoważnienie) do pełnienia funkcji członka organu spółki, wynikająca z faktu skutecznego powołania danej osoby w skład organu. „Wykonywanie mandatu” jest więc równoznaczne z pełnieniem funkcji, zaś „wygaśnięcie mandatu” oznacza utratę ww. kompetencji.

Natomiast „kadencja” to [Read more…]

Przedawnienie roszczenia o wypłatę dywidendy w spółce z o.o.

dr Paweł Zdanikowski
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia sądu rejonowego. Autor publikacji z zakresu prawa handlowego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

Jednym z bardziej interesujących orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy w 2015 r. była uchwała podjęta 18 czerwca 2015 r., w sprawie III CZP 31/15. Sąd Najwyższy zajął w niej stanowisko w kwestii terminu przedawnienia roszczenia o wypłatę dywidendy w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością.

Spór w doktrynie

Praktyczne znaczenie uchwały jest istotne, ponieważ w tym przedmiocie zdania w literaturze są podzielone.

Część doktryny przyjmuje, że roszczenie o wypłatę dywidendy, zgodnie z art. 118 k.c., przedawnia się po upływie 3 lat, ponieważ ma charakter okresowy (tak M. Allerhand, Kodeks handlowy. Komentarz, Bielsko – Biała 1997, s. 281; S. Sołtysiński [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do art. 151-300, Warszawa 2005, s. 393) lub też, że roszczenie o wypłatę dywidendy jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez spółkę (tak na gruncie przepisów o spółce akcyjnej J. Frąckowiak [w:] W. Pyzioł (red.), Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2008, s. 694; W. Popiołek, Akcja – prawo podmiotowe, Warszawa 2010, s. 84, przyp. 1).

Stanowisko przeciwne zakłada, że [Read more…]

Postępowanie rejestrowe: zmiany w „jednym okienku”

Piotr Kędzierski
Asystent w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie.

Obecny kształt „jednego okienka” funkcjonującego w ramach postępowania rejestrowego ulegnie z dniem 1 grudnia 2014 roku zmianie.

Tego dnia wchodzi w życie ustawa z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1161) – dalej zwana ustawą zmieniającą. Wraz ze zmianą znikną wątpliwości dotyczące stosowania art. 19b ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym – dalej zwana ustawą.

Jak jest dzisiaj?

Otóż przepis art. 19b ust. 1 ustawy przewiduje (zachowując redakcję przepisu), że:

Wraz z wnioskiem o wpis lub zmianę wpisu w rejestrze przedsiębiorców wnioskodawca składa:

1)   wniosek o wpis albo zmianę wpisu do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON);

2)   zgłoszenie płatnika składek albo jego zmiany w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych;

3)   zgłoszenie identyfikacyjne albo aktualizacyjne, o którym mowa w ustawie z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2012 r. poz. 1314 oraz z 2013 r. poz. 2) wraz ze wskazaniem właściwego naczelnika urzędu skarbowego pod rygorem zwrotu wniosku.

Celowo wyróżniono to sformułowanie ustawy. Zakres rygoru zwrotu wniosku jest bowiem niejasny [Read more…]

Umowa leasingu a obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC

dr Paweł Zdanikowski
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia sądu rejonowego. Autor publikacji z zakresu prawa handlowego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (OC) jest obowiązkowe (art. 4 pkt 1  ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, Dz. U. Nr 124, poz. 1152, ze zm., dalej także jako: „ustawa”).

Doniosłość tego obowiązku trudno przecenić, ponieważ uchybienie mu, pomijając kwestię odpowiedzialności odszkodowawczej wobec poszkodowanego, może skutkować odpowiedzialnością wobec Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (art. 110 ust. 1 ustawy) lub Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (art. 132 ustawy) z tytułu spełnienia przez nich świadczenia, do którego był zobowiązany sprawca szkody.

Zakres podmiotowy tego obowiązku prima facie jest jasny, budzi jednak wątpliwości w przypadku pojazdów oddanych w posiadanie zależne. Częstym przykładem takiego posiadania jest władztwo korzystającego nad rzeczą oddaną mu w leasing. [Read more…]

Wyłączenie prawa głosu przy udzielaniu absolutorium – orzeczenie austriackiego OGH

dr Dariusz Bucior
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Prawnik w Kancelarii BWHS oraz Yingke Várnai BWHS. Twórca portalu Umowa-agencyjna.pl. Autor bloga prawniczego. Obserwuj na Twitterze:@DrBucior

W orzeczeniu z dnia 28 sierpnia 2013 r. (6Ob88/13d) austriacki Sąd Najwyższy (Oberster Gerichtshof, OGH) wypowiedział się w sprawie zakresu wyłączenia prawa głosu przy podejmowaniu przez zgromadzenie wspólników spółki z o.o. uchwał o udzieleniu absolutorium.

Regulacja austriacka

Kwestia ta jest regulowana przez § 39 ust. 4 austriackiej ustawy o spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością (Gesetz vom 6. März 1906, über Gesellschaften mit beschränkter Haftung – w skrócie: GmbHG).

Zgodnie z tym przepisem:

Osoba, która wskutek podjęcia uchwały ma zostać zwolniona z obowiązku lub której ma być przyznana korzyść, przy podejmowaniu takiej uchwały nie ma prawa głosu, zarówno gdy działa we własnym jak i w cudzym imieniu.

Stan faktyczny

Stan faktyczny sprawy  – w uproszczeniu – przedstawiał się następująco: [Read more…]