LawBlog.pl

Dyskwalifikacja art. 32 ust. 1 PUN – i co dalej?

dr hab. Andrzej Herbet, prof. KUL | 19 maja 2012 | Skomentuj

dr hab. Andrzej Herbet, prof. KUL | herbet@kul.pl
Kierownik Katedry Prawa Handlowego KUL. Radca prawny. Ekspert ds. legislacji w Biurze Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu. Autor licznych publikacji z zakresu prawa handlowego i cywilnego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

W wyroku z 15 maja 2012 r. (sygn. akt P 111/10) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.; dalej: PUN) w zakresie, w jakim dotyczy dłużników będących spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Tym samym, Trybunał „zakresowo” (a ściślej – w odniesieniu do wyodrębnionej podmiotowo kategorii adresatów) zdyskwalifikował regulację, która wyłącza możliwość ubiegania się przez dłużnika o zwolnienie od kosztów sądowych na etapie postępowania o ogłoszenie upadłości. Przywołany wyrok, co warto podkreślić, nie uchyla i nie zmienia treści kontrolowanego przepisu, który w dalszym ciągu stanowi:

W stosunku do dłużnika nie stosuje się przepisów o zwolnieniu od kosztów sądowych.

Naruszenie prawa do sądu

Trybunał podzielił argumentację pytającego sądu, stwierdzając, że art. 32 ust. 1 PUN ogranicza w sposób arbitralny prawo do sądu, znosząc możliwość uzyskania zwolnienia dłużnika – wnioskodawcy od opłaty sądowej od wniosku o ogłoszenie upadłości. W jego opinii, Czytaj dalej –>

Zapraszamy na konferencję: System rejestracji przedsiębiorców w Polsce na tle prawnoporównawczym

Redakcja | 16 kwietnia 2012 | Skomentuj

Redakcja | redakcja@lawblog.pl
Al. Racławickie 14 Collegium Jana Pawła II, p. 752 20-950 Lublin

Ustawa o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego – założenia regulacji

Barbara Syta | 25 lutego 2012 | Komentarze: 2

Barbara Syta | barbarasyta@wp.pl
Doktorant w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa.

W dniu 16 września 2011 roku została uchwalona ustawa o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego (Dz. U. Nr 232, poz. 1377, dalej jako u.o.p.n.). Ustawa wejdzie w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia. Kontrahenci deweloperów długo czekali na ustawowe uregulowanie umowy deweloperskiej oraz zasad ochrony ich interesów w kontaktach z deweloperem, jako profesjonalistą, czyli z założenia silniejszą stroną umowy.

Umowa deweloperska wykształciła się i funkcjonuje w praktyce obrotu gospodarczego jako umowa nienazwana, która łączy w sobie elementy różnych typów umów nazwanych (przede wszystkim umowy sprzedaży oraz umowy o roboty budowlane).

Na jej podstawie deweloper zobowiązuje się do wybudowania budynku i następnie przeniesienia jego własności (lub ustanowienia odrębnej własności lokalu w budynku i przeniesienia jego własności) na drugą stronę umowy.

Świadczenie kontrahenta dewelopera (nabywcy) polega natomiast na Czytaj dalej –>

Zaskarżanie uchwał walnego zgromadzenia akcjonariuszy przez wierzyciela akcjonariusza – najnowsza uchwała Sądu Najwyższego

dr Paweł Zdanikowski | 26 grudnia 2011 | Skomentuj

dr Paweł Zdanikowski | pawel.zdanikowski@lawblog.pl
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia sądu rejonowego. Autor publikacji z zakresu prawa handlowego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

Wypowiedzi Sądu Najwyższego dotyczące problematyki wykonywania uprawnień korporacyjnych przez wierzycieli wspólników spółek kapitałowych egzekwujących z udziałów i akcji swoich dłużników nie są zbyt częste. Stąd też każda z nich, zważywszy na złożoność tego zagadnienia, jest cenna.

W uchwale z 25 listopada 2011 r. (III CZP 64/11) Sąd Najwyższy, w odpowiedzi na pytanie prawne, wskazał, iż:

wierzyciel akcjonariusza spółki akcyjnej ma legitymację do zaskarżenia uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy zagrażającej możliwości zaspokojenia z zajętych w toku egzekucji akcji (art. 910² § 1 k.p.c.) także wtedy, gdy ustanowiono zarządcę na podstawie art. 910² § 2 k.p.c. Do wierzyciela i zarządcy ma zastosowanie art. 425 § 1 – § 3 k.s.h.

We wcześniejszym orzecznictwie dotyczącym uprawnień wierzyciela egzekwującego z praw udziałowych w spółkach kapitałowych Sąd Najwyższy zajmował się już zbliżoną kwestią. W wyroku z dnia 30 stycznia 2009 r. (II CSK 355/08) stwierdził bowiem, że z mocy egzekucyjnego zajęcia udziałów w spółce z o.o. wierzyciel jest legitymowany do wytoczenia powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników zagrażającej możliwości uzyskania zaspokojenia.

W niniejszym orzeczeniu chodziło jednak o problem bardziej szczegółowy. Mianowicie: czy legitymacja wierzyciela do zaskarżenia uchwały (w odniesieniu do czynności zachowawczych) jest niezależna od legitymacji zarządcy?

Sąd Najwyższy na pytanie takie odpowiedział twierdząco. Wprawdzie pełna i ostateczna analiza trafności uchwały będzie możliwa dopiero po opublikowaniu jej uzasadnienia, to jednak można już dziś dokonać jej wstępnej oceny. Czytaj dalej –>

Agent jako osoba działająca na rachunek spółki w rozumieniu art. 365 § 1 KSH?

dr Dariusz Bucior | 13 listopada 2011 | Skomentuj

dr Dariusz Bucior | dbucior@bartmanlegal.pl
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Prawnik w Kancelarii Yingke Várnai BWHS. Specjalizuje się w prawie umów handlowych, w szczególności w problematyce umowy agencyjnej. Autor bloga prawniczego "Prawo dystrybucji". Obserwuj na Twitterze:@DrBucior

Gdy niedawno przeglądałem literaturę dotyczącą zagadnienia nabywania przez spółkę akcyjną własnych akcji, zwrócił moją uwagę pogląd przewijający się w wypowiedziach doktryny na temat jednego aspektu tej skomplikowanej problematyki.

Pogląd ów dotyczy wykładni art. 365 § 1 KSH. Przepis ten ma treść następującą:

Nabycie akcji własnych spółki przez osobę trzecią, działającą na rachunek spółki, jest dozwolone, jeżeli spółka jest również uprawniona do nabycia tych akcji zgodnie z art. 362.

Kontrowersyjne wypowiedzi w literaturze

Zdaniem niektórych autorów komentujących powołaną regulację przez „osobę trzecią, działającą na rachunek spółki” należy rozumieć m.in. agenta spółki.

W ocenie S. Sołtysińskiego Czytaj dalej –>

Początek biegu terminu zaskarżenia postanowień w prawie upadłościowym – uwagi na tle art. 224 PUN

Piotr Kędzierski | 6 listopada 2011 | Skomentuj

Piotr Kędzierski | piotr_k86@wp.pl
Doktorant w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Aplikant aplikacji ogólnej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury.

W podjętej w dniu 14 października 2011 roku uchwale (III CZP 47/11), Sąd Najwyższy rozstrzygnął problem prawidłowej wykładni przepisu art. 224 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm. – dalej: PUN) w zakresie ustalenia początku biegu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane na posiedzeniu jawnym w postępowaniu po ogłoszeniu upadłości.

Na zadane przez jeden z sądów upadłościowych pytanie prawne:

Czy złożenie w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia postanowienia wydanego na rozprawie w postępowaniu upadłościowym wniosku o sporządzenie na piśmie uzasadnienia orzeczenia powoduje, że bieg terminu na wniesienie zażalenia określany jest na podstawie art. 394 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, czy też na podstawie art. 224 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jednolity Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361)?

Sąd Najwyższy udzielił następującej odpowiedzi: Czytaj dalej –>

TK o roszczeniach odszkodowawczych przedwojennych spółek handlowych z tytułu nacjonalizacji ich przedsiębiorstw

dr hab. Andrzej Herbet, prof. KUL | 26 września 2011 | Komentarze: 2

Wydanym w pełnym składzie postanowieniem z 13 czerwca 2011 r. Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie w sprawie ze skargi konstytucyjnej spółki „Elektrownia w Kielcach” S.A., kwestionującej konstytucyjność art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692, ze zm.; dalej: u. zm. KC albo ustawa z 17 czerwca 2004 r.). Tym samym, TK wykluczył – jak się wydaje definitywnie – możliwość dochodzenia od Skarbu Państwa odszkodowań z tytułu upaństwowienia majątku produkcyjnego powstałych przed wojną spółek handlowych. Powyższe orzeczenie zasługuje na uwagę także z tego względu, że niezależnie od formalnego charakteru rozstrzygnięcia, jego uzasadnienie zawiera obszerny wywód, który stanowi w znacznej mierze merytoryczną polemikę z zarzutami skargi, oraz elementy, które można uznać za pewne novum w stosunku do dotychczasowego sposobu rozumienia przesłanek dopuszczalności skargi konstytucyjnej z art. 79 ust. 1 Konstytucji.

Rozpoznawana przez TK skarga konstytucyjna została sformułowana na tle następującego stanu faktycznego i prawnego. Przedsiębiorstwo skarżącej spółki, powstałej przed II wojną światową, zostało przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17, ze zm.; dalej: ustawa nacjonalizacyjna). Zgodnie z art. 7 ustawy nacjonalizacyjnej, za przedsiębiorstwa przejęte na własność państwa ich właściciel miał otrzymać od Skarbu Państwa odszkodowanie w papierach wartościowych, a w wyjątkowych wypadkach w gotówce lub innych wartościach. Wysokość odszkodowania miały ustalać komisje, których skład, sposób powoływania i tryb postępowania miało określić rozporządzenie Rady Ministrów. Rozporządzenie takie nigdy jednak nie zostało wydane, co de facto uniemożliwiało podnoszenie jakichkolwiek roszczeń z tego tytułu. Obowiązujące wówczas przepisy KZ, a następnie przepisy KC w pierwotnym brzmieniu nie przewidywały bowiem odpowiedzialności Skarbu Państwa za tzw. bezprawie legislacyjne. Czytaj dalej –>

Likwidacja postępowania w sprawach gospodarczych: liberalizacja procedury cywilnej?

dr Paweł Zdanikowski | 17 września 2011 | Komentarze: 6

W dniu 16 września 2011 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 4332). Chociaż nowela jest obszerna (zmianie ulec mają przepisy 132 artykułów) i zróżnicowana (uchwalone zmiany dotyczą zarówno postępowania rozpoznawczego, jak i zabezpieczającego i egzekucyjnego oraz mają różny charakter: od redakcyjnych po istotne merytorycznie), znana jest głównie z tego powodu, że znosi postępowanie w sprawach gospodarczych.

Postępowanie w sprawach gospodarczych (art. 479¹ – 479⁷⁸) wprowadzono do KPC w związku z utworzeniem sądów gospodarczych, co z kolei wiązało się z likwidacją Państwowego Arbitrażu Gospodarczego (nastąpiło to na podstawie ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych, Dz. U. nr 33, poz. 175, ze zm.). W przeciwieństwie jednak do części innych państw, gdzie także spotykane jest wyodrębnienie organizacyjne sądów w zakresie rozpoznawania spraw między przedsiębiorcami, ustawodawca zdecydował się również na wprowadzenie odrębnej procedury rozpoznawania takich sporów.

Idea tego postępowania opiera się na założeniu, że jego uczestnicy są Czytaj dalej –>

Ochrona trwałości bezterminowych umów konsumenckich? Uwagi na tle art. 385³ pkt 15 KC

dr Dariusz Bucior | 22 sierpnia 2011 | 1 komentarz

W przypadku umów zawartych na czas nieoznaczony kreujących zobowiązania ciągłe co do zasady każda ze stron zobowiązania może je wypowiedzieć w dowolnym momencie i z dowolnych przyczyn. Zasadę tę wyraża obecnie art. 365¹ KC:

Zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika lub wierzyciela z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w razie braku takich terminów niezwłocznie po wypowiedzeniu.

Możliwość wypowiedzenia bezterminowego zobowiązania ciągłego znajduje uzasadnienie w potrzebie ochrony wolności jednostki. W ocenie ustawodawcy wolność ta zostałaby nadmiernie (samo)ograniczona w przypadku zaciągnięcia tzw. zobowiązania „wieczystego” (bez możliwości swobodnego wypowiedzenia) lub tzw. zobowiązania długotrwałego (wyłączającego możliwość swobodnego wypowiedzenia przez nadmiernie długi okres).

Jak zauważył R. Trzaskowski Czytaj dalej –>

S-24: rozwiązanie rzeczywistego problemu czy próba wyważenia otwartych drzwi?

dr Paweł Zdanikowski | 15 sierpnia 2011 | Komentarze: 14

W swoim wpisie pt. Primaaprilisowa zmiana KSH – czyli o ubocznych skutkach projektu S-24 Prof. A. Herbet wskazuje na dwie wadliwości noweli KSH modyfikującej zasady tworzenia spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i zgłaszania ich do rejestru (chodzi o ustawę z dnia 1 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 92, poz. 531, potocznie określaną jako „S-24”). Wydaje się jednak, że to nie jedyne wątpliwości wiążące się z tą regulacją. W szczególności warto zastanowić się, czy unormowanie to rozwiązuje rzeczywiste problemy podmiotów inkorporujących spółki z o.o.

Z uzasadnienia projektu noweli (druk sejmowy nr 3658) wynika, że jej celem jest ułatwienie i znaczące przyspieszenie zakładania spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, a także uproszczenie związanej z tym procedury. Zbyt długi okres oczekiwania na wpis, wedle uzasadnienia projektu – kilka tygodni, jest bowiem istotną barierą w rozpoczynaniu działalności gospodarczej. Z taką tezą polemizować jest trudno. Rejestracja spółki w ciągu jednego dnia jest zatem niewątpliwie propozycją atrakcyjną i godną uwagi.

Prowadzone w bieżącym roku w Katedrze Prawa Handlowego KUL badania, których ostateczne wyniki opublikowane zostaną jesienią bieżącego roku, pozwalają – choć dopiero w sposób wstępny – na postawienie tezy, że Czytaj dalej –>