Uwagi na tle przesłanek dochodzenia rekompensaty 40 € za koszty odzyskiwania należności

Piotr Kędzierski
Asystent w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Lublin-Wschód w Lublinie z/s w Świdniku.

Rekompensata 40 € stanowi ryczałtowe zadośćuczynienie za koszty odzyskiwania należności wynikającej z transakcji handlowej. To jeden z instrumentów walki z opóźnieniami w płatnościach świadczeń wynikających z umów między profesjonalistami przewidziany przez ustawę z dnia 8 marca 2013 roku o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (dalej: TermZapłU). Ustawa ta z dniem 1 stycznia 2016 roku została znowelizowana.

Przepis art. 10 ust. 1 TermZapłU stanowi, że:

wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o których mowa w art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1, przysługuje od dłużnika, bez wezwania, równowartość kwoty 40 euro przeliczonej na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne, stanowiącej rekompensatę za koszty odzyskiwania należności.

Kwota ta stanowi ryczałt, zatem nie uwzględnia rzeczywistych kosztów odzyskiwania należności. Jeżeli są one wyższe, wierzyciel może domagać się ich zasądzenia ponad kwotę ryczałtu (art. 10 ust. 2 TermZapłU). Rekompensata przysługuje od transakcji handlowej, przez co należy rozumieć umowę, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony będące przedsiębiorcami lub innymi podmiotami podlegającymi przepisom tej ustawy (por. art. 2 TermZapłU) zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością.

Przywołane przepisy rodzą podstawowe pytania o przesłanki dochodzenia roszczenia: Czytaj dalej –>

Wydanie dokumentu akcji jako przesłanka przeniesienia akcji na okaziciela

dr Dariusz Bucior
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Prawnik w Kancelarii BWHS oraz Yingke Várnai BWHS. Twórca portalu Umowa-agencyjna.pl. Autor bloga prawniczego. Obserwuj na Twitterze:@DrBucior

W niedawnym wyroku z dnia 3 czerwca 2015 r. (V CSK 566/14) Sąd Najwyższy dokonał oceny przesłanek koniecznych do przeniesienia akcji na okaziciela, formułując w tym zakresie dość kontrowersyjną i odbiegającą od przyjmowanych dotychczas poglądów tezę.

Stan faktyczny

Problem powstał na tle prostego stanu faktycznego.

Powódka była właścicielem akcji na okaziciela wyemitowanych przez spółkę akcyjną. Akcje te – w postaci dokumentów – zostały zdeponowane w domu maklerskim.

W 2004 i 2006 r. powódka zawarła trzy umowy sprzedaży (z trzema różnymi podmiotami), na podstawie których sprzedała wszystkie akcje na rzecz kupujących. W umowach postanowiono m.in., że na kupującego przechodzą prawa sprzedawcy wynikające z faktu przechowywania dokumentów akcji przez dom maklerski. Dokumenty akcji nie zostały jednak fizycznie wydane kupującemu – strony zadowoliły się klauzulą w umowie, zgodnie z którą z chwilą zawarcia umowy dochodzi do wydania akcji i przeniesienia ich własności. Zobowiązały jednocześnie dom maklerski do dokonania stosownych zmian na rachunkach depozytowych prowadzonych przez dom maklerski. Dom maklerski takich zmian dokonał i wydał nabywcom zaświadczenia depozytowe.

Po pewnym czasie sprzedawca wytoczył przeciwko domowi maklerskiemu powództwo o odszkodowanie. Zarzucił domowi maklerskiemu niedochowanie należytej staranności przy rejestracji zmian właściciela akcji, wskutek czego sprzedawca miał ponieść szkodę w postaci utraty dywidendy za lata 2004-2007.

Sprzedawca uznał bowiem, że Czytaj dalej –>

Ponowne powołanie piastuna organu a moment wygaśnięcia mandatu – uwagi na marginesie postanowienia SN z 8 maja 2015 r. (III CZ 19/15)

dr hab. Andrzej Herbet, prof. KUL
Kierownik Katedry Prawa Handlowego KUL. Radca prawny. Ekspert ds. legislacji w Biurze Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu. Autor licznych publikacji z zakresu prawa handlowego i cywilnego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

Problematyka zasad i momentu wygasania mandatów członków wybieralnych (menedżerskich) organów spółek kapitałowych, mimo znaczącego poszerzenia stosownej regulacji k.s.h. w zestawieniu z przepisami k.h. z 1934 r., niezmiennie od lat budzi żywe zainteresowanie doktryny i praktyki. W związku z rozwiązaniem przyjętym w art. 202 § 1 k.s.h., do zagadnień wskazywanych w tym zakresie jako wątpliwe należało określenie momentu wygaśnięcia mandatu członka zarządu spółki z o.o., której umowa spółki nie określa wyraźnie kadencji, na jaką powoływani są piastuni organów, w wypadku kolejnego powołania tej samej osoby na tę samą funkcję.

Punktem wyjścia musi być przypomnienie, że w ujęciu przepisów k.s.h. „mandat” jest rozumiany jako kompetencja (upoważnienie) do pełnienia funkcji członka organu spółki, wynikająca z faktu skutecznego powołania danej osoby w skład organu. „Wykonywanie mandatu” jest więc równoznaczne z pełnieniem funkcji, zaś „wygaśnięcie mandatu” oznacza utratę ww. kompetencji.

Natomiast „kadencja” to Czytaj dalej –>

Przedawnienie roszczenia o wypłatę dywidendy w spółce z o.o.

dr Paweł Zdanikowski
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia sądu rejonowego. Autor publikacji z zakresu prawa handlowego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

Jednym z bardziej interesujących orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy w 2015 r. była uchwała podjęta 18 czerwca 2015 r., w sprawie III CZP 31/15. Sąd Najwyższy zajął w niej stanowisko w kwestii terminu przedawnienia roszczenia o wypłatę dywidendy w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością.

Spór w doktrynie

Praktyczne znaczenie uchwały jest istotne, ponieważ w tym przedmiocie zdania w literaturze są podzielone.

Część doktryny przyjmuje, że roszczenie o wypłatę dywidendy, zgodnie z art. 118 k.c., przedawnia się po upływie 3 lat, ponieważ ma charakter okresowy (tak M. Allerhand, Kodeks handlowy. Komentarz, Bielsko – Biała 1997, s. 281; S. Sołtysiński [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do art. 151-300, Warszawa 2005, s. 393) lub też, że roszczenie o wypłatę dywidendy jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez spółkę (tak na gruncie przepisów o spółce akcyjnej J. Frąckowiak [w:] W. Pyzioł (red.), Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2008, s. 694; W. Popiołek, Akcja – prawo podmiotowe, Warszawa 2010, s. 84, przyp. 1).

Stanowisko przeciwne zakłada, że Czytaj dalej –>

Postępowanie rejestrowe: zmiany w „jednym okienku”

Piotr Kędzierski
Asystent w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Lublin-Wschód w Lublinie z/s w Świdniku.

Obecny kształt „jednego okienka” funkcjonującego w ramach postępowania rejestrowego ulegnie z dniem 1 grudnia 2014 roku zmianie.

Tego dnia wchodzi w życie ustawa z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1161) – dalej zwana ustawą zmieniającą. Wraz ze zmianą znikną wątpliwości dotyczące stosowania art. 19b ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym – dalej zwana ustawą.

Jak jest dzisiaj?

Otóż przepis art. 19b ust. 1 ustawy przewiduje (zachowując redakcję przepisu), że:

Wraz z wnioskiem o wpis lub zmianę wpisu w rejestrze przedsiębiorców wnioskodawca składa:

1)   wniosek o wpis albo zmianę wpisu do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON);

2)   zgłoszenie płatnika składek albo jego zmiany w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych;

3)   zgłoszenie identyfikacyjne albo aktualizacyjne, o którym mowa w ustawie z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2012 r. poz. 1314 oraz z 2013 r. poz. 2) wraz ze wskazaniem właściwego naczelnika urzędu skarbowego pod rygorem zwrotu wniosku.

Celowo wyróżniono to sformułowanie ustawy. Zakres rygoru zwrotu wniosku jest bowiem niejasny Czytaj dalej –>

Umowa leasingu a obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC

dr Paweł Zdanikowski
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Sędzia sądu rejonowego. Autor publikacji z zakresu prawa handlowego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (OC) jest obowiązkowe (art. 4 pkt 1  ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, Dz. U. Nr 124, poz. 1152, ze zm., dalej także jako: „ustawa”).

Doniosłość tego obowiązku trudno przecenić, ponieważ uchybienie mu, pomijając kwestię odpowiedzialności odszkodowawczej wobec poszkodowanego, może skutkować odpowiedzialnością wobec Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (art. 110 ust. 1 ustawy) lub Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (art. 132 ustawy) z tytułu spełnienia przez nich świadczenia, do którego był zobowiązany sprawca szkody.

Zakres podmiotowy tego obowiązku prima facie jest jasny, budzi jednak wątpliwości w przypadku pojazdów oddanych w posiadanie zależne. Częstym przykładem takiego posiadania jest władztwo korzystającego nad rzeczą oddaną mu w leasing. Czytaj dalej –>

Wyłączenie prawa głosu przy udzielaniu absolutorium – orzeczenie austriackiego OGH

dr Dariusz Bucior
Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Prawnik w Kancelarii BWHS oraz Yingke Várnai BWHS. Twórca portalu Umowa-agencyjna.pl. Autor bloga prawniczego. Obserwuj na Twitterze:@DrBucior

W orzeczeniu z dnia 28 sierpnia 2013 r. (6Ob88/13d) austriacki Sąd Najwyższy (Oberster Gerichtshof, OGH) wypowiedział się w sprawie zakresu wyłączenia prawa głosu przy podejmowaniu przez zgromadzenie wspólników spółki z o.o. uchwał o udzieleniu absolutorium.

Regulacja austriacka

Kwestia ta jest regulowana przez § 39 ust. 4 austriackiej ustawy o spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością (Gesetz vom 6. März 1906, über Gesellschaften mit beschränkter Haftung – w skrócie: GmbHG).

Zgodnie z tym przepisem:

Osoba, która wskutek podjęcia uchwały ma zostać zwolniona z obowiązku lub której ma być przyznana korzyść, przy podejmowaniu takiej uchwały nie ma prawa głosu, zarówno gdy działa we własnym jak i w cudzym imieniu.

Stan faktyczny

Stan faktyczny sprawy  – w uproszczeniu – przedstawiał się następująco: Czytaj dalej –>

Sposób reprezentacji spółki kapitałowej w umowach zawieranych z członkiem zarządu i jego małżonkiem

dr hab. Andrzej Herbet, prof. KUL
Kierownik Katedry Prawa Handlowego KUL. Radca prawny. Ekspert ds. legislacji w Biurze Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu. Autor licznych publikacji z zakresu prawa handlowego i cywilnego, w szczególności z zakresu prawa spółek.

W praktyce funkcjonowania niektórych firm audytorskich w ostatnim czasie pojawiły się wątpliwości co do sposobu interpretacji art. 201 § 1, art. 205 § 1 oraz art. 210 § 1 KSH (w spółce akcyjnej będą to odpowiednio: art. 368 § 1, art. 373 § 1 i art. 379 § 1 KSH) w sytuacji, w której drugą stroną czynności dokonywanej przez spółkę jest członek jej zarządu działający wspólnie z małżonkiem.

Wątpliwości takie są podnoszone także wówczas, kiedy transakcji ze spółką dokonuje członek zarządu spółki działający – z uwagi na rozmiar lub charakter czynności kwalifikujące ją jako czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu – za zgodą współmałżonka.

W obydwu ww. sytuacjach  nabycie określonej rzeczy lub prawa następuje zatem, z reguły, do wspólnego majątku małżonków.

Według interpretacji dokonywanej w toku badania sytuacji prawnej spółki na potrzeby transakcji typu share deal czy też emisji akcji lub obligacji twierdzi się, że w opisanej sytuacji – jak widać, niezłożonej, jeżeli chodzi o stan faktyczny – wymagania wynikające z art. 205 § 1 oraz art. 210 § 1 KSH (w spółce akcyjnej odpowiednio: art. 373 § 1 i art. 379 § 1 KSH) należałoby wówczas stosować łącznie, wymagając w toku reprezentacji spółki współdziałania rady nadzorczej lub pełnomocnika (z uwagi na personalne zaangażowanie po drugiej stronie umowy członka zarządu) oraz zarządu (z uwagi na to, że w umowie występuje także, będący osobą trzecią wobec spółki, małżonek członka zarządu). Kwestionuje się też prawidłowość umów (w wypadku, w którym dotyczą one nieruchomości, sporządzanych w formie aktu notarialnego) czyniących zadość dyspozycjom art. 210 § 1 lub art. 379 § 1 KSH.

Czytaj dalej –>

Sprzeczna z ustawą uchwała zgromadzenia udziałowców spółki kapitałowej jednak wzruszalna a nie bezwzględnie nieważna – uchwała (7) SN z dnia 18 września 2013 roku, III CZP 13/13

Piotr Kędzierski
Asystent w Katedrze Prawa Handlowego KUL. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Lublin-Wschód w Lublinie z/s w Świdniku.

W dniu 18 września 2013 r. Sąd Najwyższy, rozstrzygając zagadnienie prawne przedstawione przez Pierwszego Prezesa SN, podjął uchwałę następującej treści:

wyrok sądu stwierdzający nieważność sprzecznej z ustawą uchwały wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub uchwały walnego zgromadzenia spółki akcyjnej ma charakter konstytutywny.

Nadto, Sąd Najwyższy uznał, że:

uchwały zarządu, rady nadzorczej i komisji rewizyjnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz uchwały zarządu i rady nadzorczej spółki akcyjnej podlegają zaskarżeniu w drodze powództwa o ustalenie (art. 189 KPC w związku z art. 58 KC)[1].

Druga teza uchwały nie budzi wątpliwości i jest zgodna z oczekiwaniami zarówno przedstawicieli doktryny, jak i z najnowszym trendem orzeczniczym[2]. Trafnie Sąd Najwyższy Czytaj dalej –>

Konferencja: „System rejestracji przedsiębiorstw w Polsce”

Redakcja
Al. Racławickie 14 Collegium Jana Pawła II, p. 752 20-950 Lublin

Serdecznie zapraszamy na konferencję naukową pt. „System rejestracji przedsiębiorstw w Polsce”!

Konferencja organizowana jest przez Katedrę Prawa Handlowego KUL oraz Parlamentarny Zespół Małych i Średnich Przedsiębiorstw,  któremu przewodniczy Senator Grzegorz Czelej.

Termin: 3 grudnia 2013 r.

Miejsce: gmach Senatu RP.

Zobacz szczegółowy program konferencji.